Jak napisać biznesplan w 2026 r. – wzór, praktyczne porady i przykłady

Jak napisać biznesplan, który dosłownie “sprzeda” Twój pomysł na firmę? To pytanie zadaje sobie wielu przedsiębiorców. Szczególnie, jeśli chcą uzyskać zewnętrzne finansowanie na start biznesu, np. z urzędu pracy. Zebraliśmy szereg porad, które pomogą Ci stworzyć własny dokument.

Jak napisać biznesplan i kiedy to konieczne?

Biznesplan to pisemne opracowanie opisujące pomysł na firmę, ujmujące sposób jego realizacji oraz przewidywane wyniki finansowe. Co bardzo istotne, nie istnieje jeden obowiązujący wzór biznesplanu – jego struktura i szczegółowość zależą od tego, do kogo jest kierowany i w jakim celu powstaje.

Biznesplan jest niezbędny najczęściej w 4 przypadkach:

1. Aplikowanie o dotację z urzędu pracy – część urzędów pracy prowadzących nabór na dofinansowanie z PUP na otwarcie firmy oczekuje nie tylko wypełnionego wniosku, ale i biznesplanu lub szczegółowego opisu przedsięwzięcia jako załącznika do dokumentów.
2. Ubieganie się o inne zewnętrzne finansowanie – banki czy inwestorzy wymagają dokumentu potwierdzającego, że Twój pomysł jest przemyślany i rentowny.
3. Zakładanie spółki lub pozyskiwanie wspólnika – potencjalni partnerzy chcą zobaczyć, jak wyobrażasz sobie podział ról, rynek docelowy i zyski z danej działalności.
4. Planowanie biznesu – nawet jeśli nie potrzebujesz finansowania z zewnątrz, biznesplan chroni przed pochopnymi decyzjami i pomaga zweryfikować Twoje założenia jeszcze przed uruchomieniem firmy.

Masz pomysł na biznes? Postaw na wygodne zakładanie firmy z inFaktem! Nasi księgowi pomogą Ci z formalnościami – za darmo.

Księgowi inFaktu Ocena Cena

Patryk Ciesielski

9.4 Znakomity

Cena od 239 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Damian Witczak

9.6 Znakomity

Cena od 280 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Dorota Wojciechowska

9.5 Znakomity

Cena od 300 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Zobacz wszystkich księgowych

Jak napisać biznesplan krok po kroku – ogólne zasady

Poniżej znajdziesz sprawdzoną strukturę, którą akceptuje zdecydowana większość instytucji finansujących. Oczywiście konkretny urząd lub bank może wymagać własnego szablonu i innej struktury biznesplanu. Zawsze sprawdzaj wytyczne przed przystąpieniem do pisania!

Krok 1. Streszczenie (opis przedsięwzięcia)

Choć streszczenie piszemy na samym końcu, to jednak jest ono najważniejszą częścią dokumentu. Ten element powinien odpowiadać na pytania: czym jest firma, co oferuje, do kogo kieruje swoją ofertę i dlaczego ma szansę na sukces. 

Pamiętaj, że wielu oceniających Twój biznesplan czyta tę część najwnikliwiej – musi ona przykuć uwagę i skłonić do lektury reszty dokumentu. Objętość: maksymalnie jedna strona A4.

Krok 2. Charakterystyka przedsiębiorstwa i wnioskodawcy

Podaj nazwę firmy, opisz planowaną formę prawną (jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka z o.o. itp.), datę planowanego startu, siedzibę, branżę i zakres działalności (kody PKD). Możesz tu zawrzeć także inne informacje, np. o VAT i składkach ZUS, co pozwoli uzupełnić Twój dokument.

Jeśli Twoja firma istnieje na rynku od jakiegoś czasu, koniecznie przedstaw jej historię i dotychczasowe osiągnięcia.

W tym punkcie możesz także opisać siebie, czyli wnioskodawcę. Wskaż swoje doświadczenie zawodowe oraz kompetencje do prowadzenia biznesu. Ważnym elementem będą certyfikaty czy szkolenia. Nie zapomnij także o dacie rejestracji w urzędzie jako bezrobotny (jeśli wniosek dotyczy dotacji z PUP).

Krok 3. Opis produktu lub usługi

Wyjaśnij dokładnie, co sprzedajesz lub jaką usługę świadczysz. Opisz cechy, które wyróżniają Twoją ofertę na tle konkurencji (tzw. USP – Unique Selling Proposition). Unikaj żargonu technicznego, ponieważ w biznesplanie zazwyczaj opisujesz swój pomysł dla kogoś, kto nie zna Twojej branży tak dobrze jak Ty. Zrozumiały język będzie tu dużym atutem.

Ważne punkty:

• zakres działalności – podstawowe gałęzie Twojego biznesu
• USP – unikalna propozycja wartości, czyli wyjaśnienie, co robisz lepiej niż konkurencja

Krok 4. Otoczenie wewnętrzne – zespół i zasoby

Opisz, kto stoi za przedsięwzięciem: kwalifikacje, doświadczenie, role. W przypadku jednoosobowej działalności wystarczy zatem Twoje CV skrócone do kluczowych kompetencji. Wpisz też planowane zasoby materialne: sprzęt, lokal, licencje.

Krok 5. Otoczenie zewnętrzne – rynek i konkurencja

Przeprowadź analizę rynku: kto jest Twoim klientem docelowym, jaka jest wielkość rynku, jakie trendy na nim dominują. Opisz głównych konkurentów i wskaż, czym różni się Twoja oferta. Pomocna będzie tutaj analiza SWOT, czyli mocne strony, słabe strony, szanse i zagrożenia związane z Twoją działalnością.

Warto zawrzeć tu:

• charakterystykę lokalnego rynku
• grupy docelowe
• analizę konkurencji
• analizę SWOT

Krok 6. Marketing i sprzedaż

Opisz, w jaki sposób dotrzesz do klientów i jak będziesz sprzedawać: kanały dystrybucji, polityka cenowa, planowane działania promocyjne (media społecznościowe, strona www, reklama lokalna). Nawet jeśli Twój budżet na marketing jest skromny – pokaż, że masz plan.

Możesz opisać:

• strategię cenową
• kanały pozyskiwania klientów
• mierniki efektywności (KPI)

Krok 7. Plan działań i harmonogram

Przedstaw kamienie milowe w formie harmonogramu: kiedy rejestrujesz firmę, kiedy uruchamiasz sprzedaż, kiedy planujesz zatrudnić pierwszego pracownika. 

Forma tabelaryczna lub wykres Gantta są najbardziej czytelne.

Krok 8. Analiza finansowa

To część, która budzi największy niepokój wśród przedsiębiorców. Jest przy tym kluczowa dla każdego oceniającego i powinna zawierać:

• prognozę przychodów np. na 12-36 miesięcy (warianty pesymistyczny, realistyczny i optymistyczny)
• zestawienie kosztów startowych (jednorazowe inwestycje) i kosztów stałych (miesięczne wydatki na ZUS, czynsz, telefon itp.)
• próg rentowności – czyli przy jakiej sprzedaży firma przestaje przynosić straty
• prognozę przepływów pieniężnych (cash flow) – co miesiąc, dla pierwszego roku

Krok 9. Analiza ryzyka i plany zaradcze

W formie czytelnej tabeli wypisz ryzyka, ich prawdopodobieństwo i wpływ na przedsiębiorstwo. Jedną kolumnę zarezerwuj na działania zaradcze. Taka analiza pokaże, że Twój biznes jest przygotowany na różne scenariusze.

Masz pomysł na działalność? Poznaj 10 zagadnień, które warto przemyśleć przed założeniem firmy. 

Krok 10. Zatrudnienie i zasoby ludzkie

Opisz, czy zamierzasz zatrudniać dodatkowe osoby do pracy. Jeśli tak, kiedy to nastąpi oraz ile firma musi mieć klientów, aby potrzebne było zwiększenie zatrudnienia.

Krok 11. Załączniki

Dołącz dokumenty potwierdzające Twoje założenia. Będą to: kopia zaświadczenia z PUP o statusie osoby bezrobotnej (jeśli dotyczy), CV, zaświadczenia o kwalifikacjach, cenniki dostawców, umowy przedwstępne, kosztorysy, odpis z KRS (jeśli istnieje). 

W przypadku dotacji z PUP nierzadko wymagane będą także inne oświadczenia. Przykładowo o niekorzystaniu z bezzwrotnych środków publicznych na działalność czy oświadczenie o nieposiadaniu zarejestrowanej działalności w ostatnich 12 miesiącach. Ważny jest także dokument potwierdzający formę zabezpieczenia zwrotu dotacji, czyli oświadczenie poręczycieli / blokada środków.

Ważne

Koszt zlecenia przygotowania biznesplanu firmie zewnętrznej może stanowić koszt uzyskania przychodu – o ile ma bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą i nie znajduje się w katalogu kosztów wyłączonych. Najczęściej nie dotyczy to jednak kosztu pisania biznesplanu na potrzeby dotacji z PUP. Dlaczego? Ponieważ w momencie tworzenia tego dokumentu nie masz jeszcze zarejestrowanej działalności, a sam wydatek ponosisz jako osoba fizyczna.

Sprawdź koniecznie, czy biznesplan i jego przygotowanie można zaliczyć do kosztów.

Biznesplan do urzędu pracy

Dotacja z Powiatowego Urzędu Pracy to w 2026 roku jedna z najbardziej dostępnych form wsparcia dla osób bezrobotnych chcących założyć własną firmę. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 6-krotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Obecnie to nawet do ok. 57 tys. zł. Dokładne kwoty dotacji zależą od danego powiatu – przy czym w większości z nich faktyczne limity mieszczą się w przedziale 30-40 tys. zł.

Dla osób z orzeczeniem o niepełnosprawności dostępna jest dotacja PFRON, której pułap wynosi 15-krotność przeciętnego wynagrodzenia, co w 2026 roku daje ponad 136 tys. zł.

Chcesz starać się o takie wsparcie? Pamiętaj, że urząd pracy może wymagać nie tylko złożenia wniosku o dotację z PUP, ale i przedstawienia biznesplanu.

Przeczytaj też więcej informacji na temat dofinansowania na otwarcie firmy dla osób pracujących.

Kto może się ubiegać o dotację PUP w 2026 roku?

Podstawowe warunki to:

• status osoby bezrobotnej zarejestrowanej w PUP
• brak zarejestrowanej działalności gospodarczej w Polsce przez ostatnie 12 miesięcy
• nieotrzymanie wcześniej bezzwrotnych środków publicznych na założenie firmy
• brak skazania prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa (dot. ostatnich 24 miesięcy)

Co musi zawierać biznesplan do PUP?

Każdy urząd stosuje własny formularz wniosku o dotację z PUP, zazwyczaj dostępny do pobrania ze strony właściwego urzędu pracy lub w jego siedzibie. Nie zawsze urzędy wymagają “podpięcia” tu osobnego biznesplanu. 

Pamiętaj, że niezależnie od wzoru pisma do PUP w dokumencie będą musiały znaleźć się następujące informacje:

• opis planowanej działalności – czym dokładnie będziesz się zajmować, jaki jest profil klientów, co wyróżnia Twoją ofertę itp.
• szczegółowy kosztorys wydatków – lista zakupów, które sfinansujesz z dotacji, wraz z cenami (podanymi na podstawie ofert dostawców lub wycen); urząd weryfikuje, czy wydatki są zasadne i mieszczą się w kategoriach kwalifikowalnych
• prognoza finansowa – szacowane przychody i koszty miesięczne na co najmniej 12 miesięcy
• forma zabezpieczenia zwrotu środków – najczęściej poręczenie dwóch osób fizycznych, gwarancja bankowa lub blokada środków na rachunku

Ważne

Nie każdy PUP przyznający dotację będzie wymagał oddzielnego biznesplanu, który musi być wypełniony według konkretnego wzoru. W wielu przypadkach już same formularze wniosku o dotację z PUP są skonstruowane w ten sposób, aby przedstawić tu analizę rynku, konkurencji, planu finansowego oraz SWOT – czyli de facto najważniejsze elementy biznesplanu.

Ważne zasady po otrzymaniu dotacji

Po podpisaniu umowy środki powinny trafić na konto w ciągu 14 dni. Sama działalność musi ruszyć w ciągu kolejnych 30 dni od ich otrzymania. Środki mogą być wydane na jednorazowe zakupy inwestycyjne. Dotacja nie pokrywa kosztów bieżących, przez rozumiane są składki ZUS, czynsz, media, wynagrodzenia czy podatki.

Rozliczenie dotacji z PUP składa się w terminie 2 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności. Przez co najmniej 12 miesięcy nie można podejmować zatrudnienia ani zawieszać działalności. Dotyczy to łącznie okres dłuższego niż 6 miesięcy.

Warto pamiętać, że dotacja z PUP jest zwolniona z podatku dochodowego (PIT). Natomiast środki trwałe zakupione z dotacji nie mogą być amortyzowane w kosztach firmy. To jeden z najczęstszych błędów w rozliczeniach 2026 roku.

Sprawdź, jakie inne dotacje na start firmy uzyskasz w 2026 roku.

Przykładowy biznesplan [WZÓR]

Poniżej znajdziesz uproszczony wzór biznesplanu dla jednoosobowej działalności usługowej. Potraktuj go jako punkt wyjścia. Jeśli tworzysz własny biznesplan, rozwiń go i dostotuj do swojej branży.

PRZYKŁADOWY BIZNESPLAN

0. Strona z danymi wnioskodawcy

• Wnioskodawca: Jan Kowalski
• Siedziba: Wrocław (usługi mobilne + zdalne)
• Forma prawna: JDG – rejestracja w CEIDG od 01.08.2026
• Kody PKD: 62.02.Z, 62.09.Z
• Forma opodatkowania: Ryczałt 8,5%
• Wnioskowana dotacja PUP: 30 000,00 zł
• Data sporządzenia: Wrocław, czerwiec 2026 r.

1. Streszczenie

Biznesplan dotyczy uruchomienia mobilnego serwisu komputerowego i outsourcingu IT dla klientów indywidualnych oraz mikro i małych przedsiębiorstw we Wrocławiu. Działalność będzie finansowana z dotacji PUP (30 000 zł) oraz zasobów własnych. Prognozowany próg rentowności: 2. miesiąc. Szacowany wynik netto po 12 miesiącach: ok. 6 500 zł/mies.

2. Opis działalności i oferowanych usług

„Kowalski Serwis IT” to mobilny serwis komputerowy. Oferuje dojazd do klienta w ciągu 2 godzin w granicach Wrocławia. Firma oferuje trzy segmenty usług:

• Segment A – usługi jednorazowe (naprawa, reinstalacja, usuwanie wirusów, konfiguracja sieci) – ceny: 120–500 zł netto/zlecenie
• Segment B – abonamentowa opieka IT dla firm (pakiety BASIC 499 zł / STANDARD 899 zł / PREMIUM 1 499 zł netto/mies.)
• Segment C – projekty wdrożeniowe (Microsoft 365, migracja do chmury, audyt bezpieczeństwa) – wycena indywidualna, typowo 1 500–5 000 zł netto

3. Unikalna propozycja wartości (USP)

• Dojazd do klienta w 2 h (przewaga nad serwisami stacjonarnymi)
• Dyspozycyjność pn.–sob. 8:00–20:00 bez dopłat
• Stały opiekun – klient zawsze kontaktuje się z tą samą osobą
• Przejrzysta wycena przed rozpoczęciem pracy

4. Charakterystyka wnioskodawcy

Jan Kowalski – 8 lat doświadczenia w branży IT (serwis sprzętu, administracja sieci, helpdesk, wdrożenia Microsoft 365). Certyfikaty: CompTIA A+, Microsoft MS-900. Status bezrobotnego od maja 2026 r. (PUP Wrocław).

5. Analiza rynku i konkurencji

Rynek i grupy docelowe

We Wrocławiu działa ponad 60 000 podmiotów gospodarczych, z czego większość to mikrofirmy bez własnego działu IT. Obowiązek KSeF (2026) i dyrektywa NIS2 zwiększają zapotrzebowanie na zewnętrzne wsparcie informatyczne. Grupy docelowe: klienci indywidualni (40% przychodów rok 1), mikrofirmy na abonamencie (40%), zlecenia projektowe (20%).

Analiza SWOT

6. Plan marketingu i sprzedaży

Kanały pozyskiwania klientów

• Start (mies. 1-3): strona www + wizytówka Google, portale Fixly/OLX/Oferteo, ulotki i wizytówki, sieć kontaktów
• Skalowanie (mies. 4-12): kampania Google Ads (~300 zł/mies.), program poleceń, partnerstwa z biurami rachunkowymi

Cele sprzedażowe (KPI)

7. Plan finansowy

Kosztorys wydatków z dotacji (30 000 zł)

Miesięczne koszty stałe (rok 1)

• ZUS preferencyjny + minimalna składka zdrowotna (Mały ZUS, 2026) – 889 zł*
• Paliwo / transport (szac. 600 km/mies.) – 350 zł
• Abonament telefoniczny – 60 zł 
• Hosting, oprogramowanie w subskrypcji – 105 zł
• Biuro rachunkowe – 150 zł
• Marketing bieżący (od mies. 4) – 300 zł
• Materiały eksploatacyjne + rezerwa – 300 zł

RAZEM: 2 154 zł / mies.

* ZUS preferencyjny 2026: składki społ. 456 zł + min. składka zdrowotna 433 zł = 889 zł/mies. Od miesiąca 25 (Duży ZUS): łącznie ~2 360 zł/mies.

Prognoza wyników – 12 miesięcy (wariant realistyczny)

Próg rentowności: miesiąc 2. Założenia: klient abonamentowy BASIC = 499 zł/mies.; zlecenie jednorazowe = śr. 200 zł netto; ryczałt 8,5%.

8. Analiza ryzyka

Ryzyko / Prawdopodobieństwo / Wpływ / Działania zaradcze

• Wolny przyrost klientów / Średnie / Wysoki / Intensyfikacja marketingu, promocja na start (-20% przez 3 mies.)
• Choroba / niedyspozycja / Niskie / Wysoki / Współpraca z 2 podwykonawcami (B2B)
• Wzrost kosztów ZUS od roku 3 / Pewne / Średni / Skalowanie przychodów; rozważenie Małego ZUS Plus
• Utrata kluczowego klienta / Niskie / Średni / Dywersyfikacja – żaden klient nie stanowi >25% przychodu

9. Harmonogram działań

• Lipiec 2026 – Złożenie wniosku o dotację; przygotowanie dokumentacji CEIDG
• Sierpień 2026 – Rejestracja JDG + ZUS; zakup wyposażenia; uruchomienie www i profilu Google
• Wrzesień 2026 – Pierwsze zlecenia; cel: 2–3 klientów abonamentowych
• Październik 2026 – Uruchomienie Google Ads; pozyskiwanie recenzji Google
• Grudzień 2026 – Ocena I półrocza; korekta strategii cenowej i marketingowej
• Sierpień 2028 – Koniec Małego ZUS → weryfikacja warunków Dużego ZUS / Małego ZUS Plus

Ważne

To oczywiście uproszczony przykład biznesplanu. W rzeczywistym dokumencie każda pozycja powinna być poparta ofertą lub wyceną dostawcy. Nierzadko musisz też wpisać konkretną specyfikację produktu (np. skopiować jego dokładną nazwę lub link do aukcji internetowej, na której zamierzasz go zakupić). To pozwala maksymalnie doprecyzować wydatki i pomaga urzędnikom zweryfikować Twój wniosek.

Jak napisać dobry biznesplan – 7 porad, które warto znać

Poznanie struktury to jedno. Oto praktyczne wskazówki, które odróżniają dobry biznesplan od przeciętnego:

1. Pisz konkretnie, nie ogólnikowo. Zamiast ogólników, np. „Moją grupą docelową będą osoby poszukujące zdrowych produktów”, lepiej napisać „Zamierzam dotrzeć do młodych kobiet w wieku 25-35 lat z dużych miast, zainteresowanych zdrowym trybem życia”.
2. Opieraj prognozy na danych. Nie wymyślaj przychodów „z głowy”. Podaj źródła: raporty branżowe, ceny konkurencji, wyniki rozmów z potencjalnymi klientami. Oceniający zazwyczaj sprawdzają, czy liczby są wiarygodne.
3. Zachowaj spójność. W opisie produktu twierdzisz, że obsłużysz 50 klientów miesięcznie? Jeśli tak, Twój plan finansowy powinien to odzwierciedlać. Niespójności podważają wiarygodność dokumentu.
4. Nie bój się ryzyk. Opisz, co może pójść nie tak. Wyjaśnij, jak zamierzasz sobie z tym poradzić. Dokument, który pomija zagrożenia, sprawia wrażenie naiwnego.
5. Dostosuj język do odbiorcy. Biznesplan dla urzędnika PUP napiszesz inaczej niż dla inwestora venture capital. W pierwszym przypadku liczy się czytelność; w drugim – skalowalność i potencjał wzrostu.
6. Zadbaj o estetykę. Czytelny układ, konsekwentna czcionka, nagłówki i numery stron – to sygnał, że traktujesz sprawę poważnie. Dokumenty pisane „na kolanie” giną w stosach innych wniosków.
7. Weryfikuj z osobą z zewnątrz. Zanim złożysz biznesplan, daj go komuś do przeczytania. Najlepiej osobie, która nie zna Twojego pomysłu na własną firmę. Jeśli zrozumie go bez dodatkowych wyjaśnień – jesteś na dobrej drodze.

Podsumowanie

Dobrze napisany biznesplan to fundament każdego startu biznesowego. Niezależnie od tego, czy potrzebujesz go do urzędu pracy, banku, czy wyłącznie dla potrzeb wewnętrznych. Kluczowe zasady to: konkretność zamiast ogólników, wiarygodne prognozy finansowe oparte na danych, spójność między poszczególnymi częściami dokumentu i dopasowanie języka do odbiorcy.

W 2026 roku osoby bezrobotne mogą liczyć na bezzwrotne dofinansowanie z PUP w kwocie nawet do ok. 57 tys. zł (zależnie od powiatu). To szansa warta wykorzystania – ale tylko z solidnie przygotowanym dokumentem. Zacznij od struktury opisanej w tym artykule, skonsultuj dokument z kimś spoza branży i sprawdź wymagania konkretnego urzędu, zanim złożysz wniosek.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o to, jak napisać biznesplan

Ile stron powinien mieć biznesplan? 

Zależy od celu i odbiorcy. Biznesplan do urzędu pracy zazwyczaj mieści się na 5-15 stronach (plus załączniki). Dokumenty dla inwestorów czy banków mogą być znacznie obszerniejsze.

Czy mogę pisać biznesplan samodzielnie? 

Tak. Większość urzędów pracy wręcz preferuje dokumenty pisane własnoręcznie – świadczy to o zaangażowaniu wnioskodawcy. Skorzystaj z aktualnego wzoru na stronie swojego PUP.

Czy biznesplan do urzędu pracy różni się od biznesplanu dla banku? 

Tak. Urząd pracy kładzie nacisk na realność pomysłu, kwalifikacje wnioskodawcy i szczegółowy kosztorys zakupów. Bank bardziej interesuje się zdolnością kredytową i historią finansową.

Co zrobić, gdy wniosek zostanie odrzucony przez PUP? 

Zapytaj o uzasadnienie odmowy, popraw wskazane elementy i złóż wniosek w kolejnym naborze (terminy podaje każdy PUP indywidualnie).

Czy dotacja z urzędu pracy jest opodatkowana? 

Nie. Dotacja z PUP na podjęcie działalności jest zwolniona z podatku dochodowego (PIT). Pamiętaj jednak, że środki trwałe sfinansowane dotacją nie mogą być amortyzowane w kosztach firmowych.

Czy można zlecić napisanie biznesplanu zewnętrznej firmie? 

Co do zasady tak – jest to dopuszczalne, a koszt może stanowić koszt uzyskania przychodu. Dotyczy to jednak istniejących już firm, które chcą np. zdobyć finansowanie bankowej. W przypadku dotacji z PUP, środki z urzędu najczęściej nie mogą pokrywać tego typu wydatku. Ponadto wielu doradców z urzędów pracy sprawdza autentyczność dokumentu – warto opracować dokument samodzielnie, rozumieć każdą jego część i umieć o niej opowiedzieć.

Kiedy składać wniosek o dotację z PUP? 

Każdy urząd ogłasza nabory we własnych terminach. Śledź ogłoszenia na stronie internetowej swojego PUP lub odwiedź go osobiście – pula środków szybko się wyczerpuje.