Darowizna w rodzinie 2026 – podatek, kwoty wolne, zgłoszenie SD-Z2 i ulga podatkowa

Darowizna od rodziców, dziadków czy rodzeństwa może być całkowicie wolna od podatku – ale tylko pod warunkiem dopełnienia kilku formalności. Jedno niedopatrzenie, jak spóźnione zgłoszenie do urzędu skarbowego, może oznaczać konieczność zapłaty podatku od wszystkich darowizn z ostatnich 5 lat. Sprawdź, jakie kwoty wolne obowiązują w 2026 roku, kiedy i jak zgłosić darowiznę oraz co zmieniło się w prawie od 7 stycznia 2026 r.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest darowizna w rodzinie
• jakie są trzy grupy podatkowe
• kiedy musisz rozliczyć się z darowizny
• jak zgłosić akt darowizny
• co to jest formularz SD-Z2
• jakie są stawki podatku od darowizn

Trzy grupy podatkowe i kwoty wolne od podatku w 2026 r.

Podatek od spadków i darowizn zależy przede wszystkim od tego, do której grupy podatkowej należy obdarowany. Od 1 lipca 2023 roku obowiązują znacznie wyższe kwoty wolne od podatku – i te same wartości obowiązują nadal w 2026 roku.

Kwotę wolną liczy się od nabycia od tej samej osoby w ciągu 5 lat. Jeśli w tym czasie suma darowizn przekroczy limit, od nadwyżki należy zapłacić podatek (lub dokonać zgłoszenia w przypadku grupy zerowej).

Księgowi inFaktu Ocena Cena

Anna Kuczyńska

9.6 Znakomity

Cena od 249 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Marta Zakrzewska

10 Znakomity

Cena od 289 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Dorota Wojciechowska

9.5 Znakomity

Cena od 300 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Zobacz wszystkich księgowych

Grupa zerowa – darowizna całkowicie wolna od podatku

W ramach I grupy podatkowej wyodrębniona jest tzw. „zerowa” grupa podatkowa, która uprawnia do pełnego zwolnienia z podatku od darowizny bez żadnego limitu kwotowego.

Do grupy zerowej należą:

• małżonek
• zstępni (syn, córka, wnuki, prawnuki)
• wstępni (matka, ojciec, dziadkowie)
• rodzeństwo
• ojczym
• macocha

Ważne

Zięć, synowa i teściowie należą do I grupy podatkowej, ale nie do grupy zerowej. Oznacza to, że darowizna np. od teściów nie korzysta z pełnego zwolnienia, lecz podlega opodatkowaniu po przekroczeniu kwoty 36 120 zł.

Zwolnienie dla grupy zerowej nie jest w żaden sposób limitowane kwotowo ani nie nakłada warunków dotyczących przeznaczenia czy zbycia darowanego majątku. Przedsiębiorca, który otrzyma darowiznę od najbliższej rodziny, może ją swobodnie wykorzystać w działalności gospodarczej.

Kiedy darowiznę trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?

Przy zgłaszaniu darowizny do US zasada jest prosta: im bliższa rodzina, tym wyższy próg, po przekroczeniu którego konieczne jest zgłoszenie. 

W 2026 roku:

• Grupa zerowa – zgłoszenie SD-Z2 konieczne, gdy wartość darowizn od tej samej osoby przekracza 36 120 zł w ciągu ostatnich 5 lat. Zgłoszenie zwalnia z podatku – bez zgłoszenia trzeba zapłacić podatek jak w I grupie.
• Grupy I (bez grupy 0), II i III – obdarowany ma miesiąc od zawarcia umowy darowizny na złożenie zeznania podatkowego SD-3 i zapłatę podatku od nadwyżki ponad kwotę wolną.

Przykład

Rodzice przekazali córce darowiznę pieniężną w kwocie 100 000 zł przelewem bankowym. Ponieważ kwota przekracza 36 120 zł, córka powinna zgłosić darowiznę na druku SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od jej otrzymania. Jeśli dopełni tego obowiązku, nie zapłaci podatku w ogóle.

Obowiązek zgłoszenia jest wyłączony, gdy umowę darowizny sporządza notariusz. W takim przypadku notariusz sam dopełnia formalności podatkowych, a obdarowany nie musi nic składać.

Jak zgłosić darowiznę? Formularz SD-Z2

Zgłoszenia darowizny dokonuje obdarowany na formularzu SD-Z2, który składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na jego miejsce zamieszkania.

Zgłoszenia można dokonać:

• przez internet – na stronie e-Urzędu Skarbowego (usługi.podatki.gov.pl) lub portalu Ministerstwa Finansów (ppuslugi.mf.gov.pl)
• osobiście lub pocztą do właściwego urzędu skarbowego

Termin: 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy darowizny lub od dnia, w którym obdarowany dowiedział się o nabyciu majątku (jeśli nie wiedział wcześniej).

Do zgłoszenia warto zachować potwierdzenie przelewu. Banki zazwyczaj przechowują potwierdzenia do 2 lat wstecz, za starsze okresy można je uzyskać na pisemny wniosek – procedura jest odpłatna i czasochłonna, więc lepiej zadbać o dokumenty od razu.

Nowe przepisy od 7 stycznia 2026 r. – przywrócenie terminu na SD-Z2

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje przełomowy art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn, który pozwala na przywrócenie 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie darowizny, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika.

Jak skorzystać z nowej regulacji:

1. Złożyć wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny opóźnienia (np. choroby, hospitalizacji)
2. Do wniosku dołączyć brakujący formularz SD-Z2

To ważna zmiana dla osób, które z powodu okoliczności od nich niezależnych przegapiły termin zgłoszenia darowizny i groziła im utrata zwolnienia z podatku. Wcześniej spóźnienie – nawet z usprawiedliwionego powodu – automatycznie oznaczało konieczność zapłaty podatku według zasad ogólnych.

Sprawdź więcej: odmowa przyjęcia formularza SD-Z2 i nieczytelne pieczątki

Konsekwencje niezgłoszenia darowizny

Niezgłoszenie darowizny w terminie przez osobę z grupy zerowej powoduje, że traci ona prawo do zwolnienia i musi zapłacić podatek według zasad I grupy podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.

Co gorsza – opodatkowaniu podlegają wszystkie darowizny od tej samej osoby z ostatnich 5 lat powyżej kwoty wolnej 36 120 zł.

Przykład

Rodzice darowali córce mieszkanie i nie zgłosili tego w ciągu 6 miesięcy. Opodatkowaniu podlegają nie tylko ta darowizna, ale i wszelkie inne darowizny od rodziców z ostatnich 5 lat.

Czynny żal nie wystarczy. Jeśli podatnik złożył SD-Z2 z opóźnieniem wraz z czynnym żalem, czynny żal chroni go jedynie przed karą za niezłożenie deklaracji w terminie – ale nie przywraca prawa do zwolnienia z podatku. Jedyną drogą jest skorzystanie z nowego art. 4c (patrz sekcja 5) lub udowodnienie, że o nabyciu dowiedział się później.

Stawki podatku od darowizn – I, II i III grupa podatkowa

Podatek od darowizn oblicza się od nadwyżki ponad kwotę wolną od podatku w danej grupie.

I grupa podatkowa (kwota wolna: 36 120 zł)

Przykład (I grupa): Jan Nowak otrzymał od matki 200 000 zł.

• Podstawa opodatkowania: 200 000 zł − 36 120 zł (kwota wolna) = 163 880 zł
• Podatek: 822,20 zł + 7% × (163 880 zł − 20 556 zł) = 822,20 zł + 7% × 143 324 zł = 822,20 zł + 10 032,68 zł = 10 854,88 zł

Jednak Jan nie zapłaci podatku, jeśli jego matka należy do grupy zerowej i zgłosi darowiznę na SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.

II grupa podatkowa (kwota wolna: 27 090 zł)

Przykład (II grupa): Obdarowany otrzymał mieszkanie o wartości 300 000 zł od ciotki (siostry matki).

• Podstawa opodatkowania: 300 000 zł − 27 090 zł = 272 910 zł
• Podatek: 1 644,50 zł + 12% × (272 910 zł − 20 556 zł) = 1 644,50 zł + 12% × 252 354 zł = 1 644,50 zł + 30 282,48 zł = 31 926,98 zł ≈ 31 927 zł

III grupa podatkowa (kwota wolna: 5 733 zł)

Szczególne warunki zwolnienia – darowizna gotówki, rzeczy i nieruchomości

Warunki konieczne do skorzystania ze zwolnienia przez grupę zerową różnią się w zależności od rodzaju darowanego majątku.

Darowizna środków pieniężnych

Aby skorzystać ze zwolnienia, obdarowany musi:

1. Zgłosić nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od zawarcia umowy darowizny.
2. Udokumentować otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym.

Darowizna pieniężna w gotówce (wręczona do ręki) nie spełnia warunków zwolnienia dla grupy zerowej, jeśli kwota przekracza 36 120 zł. Konieczny jest przelew bankowy lub przekaz pocztowy jako dowód.

Warunek dokumentacji odpada, gdy darowizna zostaje dokonana w formie aktu notarialnego.

Darowizna rzeczy ruchomych (np. samochodu)

W przypadku darowizny rzeczy ruchomych wystarczy zgłoszenie SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od zawarcia umowy. Jeśli umowę sporządzono w formie aktu notarialnego, formalności dopełnia notariusz.

Darowizna nieruchomości

Umowy przenoszące własność nieruchomości muszą być zawarte w formie aktu notarialnego – obdarowany nie musi spełniać żadnych dodatkowych warunków, bo formalności podatkowe obsługuje notariusz.

Darowizna a działalność gospodarcza i VAT

W obrocie gospodarczym darowizny są istotnym aspektem, zwłaszcza kiedy dotyczą przedsiębiorców. Przyjrzyjmy się dwóm kwestiom: darowiźnie od najbliższej rodziny dla przedsiębiorcy oraz darowiźnie towarów przez przedsiębiorcę.

Darowizna otrzymana przez przedsiębiorcę

Przedsiębiorca, który otrzymał darowiznę od najbliższej rodziny (grupa zerowa), nie wykazuje przychodu z tytułu tej darowizny ani nie płaci podatku dochodowego (PIT) — darowiznę objęto podatkiem od spadków i darowizn, a nie PIT. Konieczne jest jedynie sporządzenie dokumentu włączającego składnik majątku do odpowiedniej ewidencji.

Od 2018 roku możliwe jest ujęcie w kosztach podatkowych odpisów amortyzacyjnych środka trwałego nabytego w drodze darowizny, jeżeli darczyńca dokonywał odpisów amortyzacyjnych od tych składników (art. 23 ust. 9 ustawy o PIT).

Składasz coroczne zeznanie podatkowe? Rozlicz PIT z inFaktem! Możesz to zrobić samodzielnie w aplikacji lub z pomocą księgowego.

Darowizna przekazana przez przedsiębiorcę – VAT

Jeżeli przedsiębiorca przekazuje w drodze darowizny towary lub materiały, od których miał prawo odliczyć VAT, takie nieodpłatne przekazanie stanowi dostawę towarów opodatkowaną VAT (art. 7 ust. 2 ustawy o VAT). Podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa przekazanych towarów.

W KPiR wartość towarów należy wyksięgować z kolumny 12 KPiR (od 2026 roku; do końca 2025 roku była to kolumna 10).

Ulga podatkowa z tytułu darowizny w PIT

Ulga podatkowa z tytułu darowizny to coś zupełnie innego niż zwolnienie z podatku od spadków i darowizn. Chodzi o możliwość odliczenia wartości przekazanej darowizny od dochodu (lub przychodu) w rocznym zeznaniu PIT, co obniża podatek do zapłaty.

Jakie darowizny można odliczyć?

Odliczeniu podlegają wyłącznie darowizny przekazane na:

• organizacje pożytku publicznego – fundacje lub stowarzyszenia realizujące cele wymienione w ustawie o działalności pożytku publicznego (ochrona zdrowia, edukacja, kultura, ekologia, pomoc społeczna itp.) – nie muszą posiadać statusu OPP
• cele kultu religijnego – wpłaty na budowę lub remont kościoła, jego wyposażenie, zakup przedmiotów liturgicznych
• krwiodawstwo – honorowi dawcy krwi lub jej składników; ekwiwalent to 130 zł za 1 litr; kobieta może odliczyć max. 1,8 l (234 zł), mężczyzna max. 2,7 l (351 zł)
• kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą – na rzecz kościelnych ośrodków pomocy bezdomnym, sierotom, samotnym matkom
• kształcenie zawodowe – rzeczowa darowizna materiałów dydaktycznych lub środków trwałych dla publicznych szkół zawodowych
• przenośne komputery – laptopy lub tablety dla placówek oświatowych

Darowizny przekazane bezpośrednio rodzinie (np. dzieciom, rodzicom) nie podlegają odliczeniu w PIT. Ulga dotyczy wyłącznie darowizn na wymienione cele społeczne i religijne.

Przeczytaj więcej: Rekordowe 1,5% podatku dla OPP w 2025 r. Wpływy wyższe o 20%

Limit ulgi

Wartość darowizn objętych limitem nie może przekroczyć 6% dochodu (przy skali podatkowej) lub 6% przychodu (przy ryczałcie). Limit jest wspólny dla wszystkich rodzajów darowizn z wyjątkiem kościelnej działalności charytatywno-opiekuńczej — tam brak górnego limitu kwotowego.

Kto może skorzystać?

• podatnicy rozliczający się według skali podatkowej (PIT-36, PIT-37) – odliczenie od dochodu
• podatnicy rozliczający się ryczałtem (PIT-28) – odliczenie od przychodu

Podatnicy na podatku liniowym (PIT-36L) mogą odliczyć jedynie darowizny na kształcenie zawodowe i na przenośne komputery.

Jak rozliczyć ulgę?

Ulgę wykazuje się w załączniku PIT/O dołączanym do deklaracji PIT-36, PIT-28 lub PIT-36L. Darowiznę pieniężną dokumentuje dowód wpłaty z danymi obu stron; darowiznę rzeczową — dokument z danymi darczyńcy, wartością darowizny i oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.

Darowizna pojazdu będącego środkiem trwałym w inFakcie

Jeśli chcesz przekazać w darowiźnie pojazd firmowy będący środkiem trwałym, w aplikacji inFakt postępujesz następująco:

Krok 1 – Likwidacja środka trwałego: Przejdź do Koszty → Pojazdy, wybierz pojazd i z prawego menu wybierz opcję „Likwiduj”. W polu przyczyny wpisz: „Przekazanie środka trwałego w darowiźnie”.

Krok 2 – Wyksięgowanie niezamortyzowanej części: Jeśli środek trwały nie był w pełni zamortyzowany, niezamortyzowana część pojawi się w KPiR. Aby ją wyksięgować, przejdź do Koszty → Dodaj koszt, wybierz kategorię „Inne” i wprowadź „Dowód Wewnętrzny Kosztowy”. Wartość nieumorzonej części wpisz ze znakiem minus (–).

Krok 3 – Podatek dochodowy (PIT): Darowizna jest czynnością nieodpłatną i nie wywołuje skutków podatkowych w PIT.

Krok 4 – Podatek VAT: Jeżeli przy nabyciu pojazdu przysługiwało prawo do odliczenia VAT, darowizna podlega opodatkowaniu VAT. Podstawą jest wartość rynkowa pojazdu z dnia przekazania. Aby rozliczyć VAT, przejdź do Przychody → Menu (trzy kreski) → Faktura wewnętrzna, a następnie wybierz „Nieodpłatne przekazanie towarów”.

Podsumowanie

W 2026 roku darowizny otrzymane w rodzinie mogą być całkowicie wolne od podatku, pod warunkiem dopełnienia określonych formalności, takich jak zgłoszenie darowizny odpowiednim organom w przewidzianym terminie. Zwolnienie dotyczy tzw. grupy zerowej, do której należą najbliżsi krewni, tacy jak rodzice, dzieci i rodzeństwo, a dla tej grupy nie ma limitu kwotowego, ale konieczne jest zgłoszenie darowizny, jeśli łącznie przekracza 36 120 zł w ciągu 5 lat.

W przypadku darowizn od dalszej rodziny obowiązują różne progi wolne od podatku, a niezgłoszenie darowizny może skutkować koniecznością zapłaty podatku od wszystkich darowizn otrzymanych w ciągu ostatnich 5 lat. Od 7 stycznia 2026 roku przepisy umożliwiają przywrócenie terminu na zgłoszenie darowizny, jeżeli opóźnienie nie było z winy podatnika. Jeśli umowa darowizny zostanie sporządzona przez notariusza, to formalności podatkowe załatwia notariusz, zwalniając obdarowanego z tego obowiązku.

Darowizny przekazane bezpośrednio rodzinie nie podlegają odliczeniu w ramach ulg podatkowych PIT, które są zarezerwowane dla darowizn na rzecz organizacji pożytku publicznego i innych wskazanych celów.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o darowiznę w 2026 roku

Ile wynosi kwota wolna od podatku przy darowiźnie od rodziców w 2026 roku?

Rodzice należą do grupy zerowej. Zwolnienie jest nieograniczone kwotowo – niezależnie od wartości darowizny nie zapłacisz podatku. Jeśli jednak suma darowizn od jednego z rodziców przekroczyła 36 120 zł w ciągu 5 lat, musisz zgłosić darowiznę na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.

Czy darowizna od babci/dziadka jest wolna od podatku?

Tak – dziadkowie należą do grupy zerowej (są wstępnymi). Darowizna jest wolna od podatku pod warunkiem zgłoszenia SD-Z2, jeśli przekroczyła 36 120 zł od tej samej osoby w ciągu 5 lat.

Czy darowizna od teściów jest wolna od podatku?

Teściowie należą do I grupy podatkowej, ale nie do grupy zerowej. Oznacza to, że darowizna powyżej 36 120 zł od teściów podlega opodatkowaniu według stawek I grupy.

Ile mam czasu na zgłoszenie darowizny?

Osoby z grupy zerowej mają 6 miesięcy od zawarcia umowy darowizny na złożenie SD-Z2. Jeśli się spóźnisz z przyczyn niezawinionych, od 7 stycznia 2026 r. możesz złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Czy darowizna gotówkowa korzysta ze zwolnienia?

Nie – jeśli kwota przekracza 36 120 zł i jest wręczona „do ręki” w gotówce, zwolnienie nie ma zastosowania. Konieczny jest przelew bankowy lub przekaz pocztowy jako dowód. Przy darowiznach do 36 120 zł zgłoszenie nie jest wymagane i forma przekazania nie ma znaczenia.

Czy można odliczyć darowiznę dla rodziny od podatku PIT?

Nie. Ulga podatkowa w PIT dotyczy wyłącznie darowizn na organizacje pożytku publicznego, cele kultu religijnego, krwiodawstwo i inne wskazane cele – nie obejmuje darowizn przekazanych bezpośrednio rodzinie.

Co grozi za niezgłoszenie darowizny?

Utrata prawa do zwolnienia i konieczność zapłaty podatku według zasad I grupy wraz z odsetkami za zwłokę. Opodatkowaniu podlegają wszystkie darowizny z ostatnich 5 lat powyżej 36 120 zł. Czynny żal chroni tylko przed karą za niezłożenie deklaracji, nie przywraca zwolnienia.

Czy notariusz zwalnia z obowiązku zgłoszenia?

Tak – jeśli umowę darowizny (w tym darowizny nieruchomości lub rzeczy ruchomych) sporządzono w formie aktu notarialnego, notariusz dopełnia formalności podatkowych i obdarowany nie musi samodzielnie składać SD-Z2.