Czy działalność gospodarcza wlicza się do stażu pracy w 2026 r.?
Przepisy regulujące staż pracy w kontekście działalności gospodarczej bywają niejasne. Przy tym w 2026 roku (wraz z tzw. ustawą stażową) uległy diametralnej zmianie. Obecnie pracujący w ramach JDG czy umowy zlecenie mogą wliczać te okresy do stażu pracy. Jakie przepisy obowiązywały do tej pory i jak w 2026 roku prowadzenie działalności gospodarczej ma się do umowy o pracę?
Jak wyglądają obecnie obowiązujące przepisy dotyczące stażu pracy (2026)?
Choć było to kontrowersyjne, obowiązujące do tej pory prawo powodowało, że okresu prowadzenia działalności gospodarczej nie zaliczało się do stażu pracy. W 2026 roku zmiany w Kodeksie pracy rozszerzyły jednak katalog okresów wliczanych do stażu pracy. Tzw. ustawa stażowa pozwala obecnie wliczać lata przepracowane na działalności gospodarczej lub umowach zlecenie do stażu pracy.
Etapy stosowania zmian:
- od 1 stycznia 2026 r. – nowe zasady mają zastosowanie u pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych
- od 1 maja 2026 r. – obowiązują także u pozostałych pracodawców
Sprawdź, jak doliczyć działalność gospodarczą i zlecenia do stażu pracy w 2026 roku.
Staż pracy a JDG i umowa zlecenie – przed 2026 r.
Jak kwestia stażu pracy wyglądała przed 2026 rokiem? Temat niewliczania wymienionych wcześniej okresów do stażu podnieśli w 2021 r. Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw, którzy zwrócili uwagę na wadliwość przepisów. Sprawdź: RPO: wliczać do stażu pracy działalność gospodarczą i umowy cywilnoprawne.
Według Kodeksu pracy wymiar urlopu wypoczynkowego wynikający ze stażu pracy jest ściśle związany z okresem zatrudnienia. Jest to niezależne od tego, czy w czasie tym były przerwy i w jaki sposób ustał stosunek pracy.
Ważne
Pracownik, którego staż pracy jest krótszy niż 10 lat, ma prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego rocznie. Po dziesięciu latach wymiar urlopu wzrasta do 26 dni rocznie.
Staż pracy dla wieloletnich przedsiębiorców
Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał wówczas uwagę, że obowiązujące prawo nie sprawdzało się w aktualnych warunkach rynkowych. Przed 2026 rokiem zarówno własnej działalności, jak i umów cywilnoprawnych, nie wliczało się do stażu pracy w celu ustalania praw pracowniczych. Wpływało to nie tylko na wymiar urlopu wypoczynkowego. Osoby, których aktywność zawodowa wyglądała dotychczas właśnie w taki sposób, nie miały możliwości ubiegania się o stanowisko, na którym wymagany był staż pracy.
Jak twierdził Rzecznik Praw Obywatelskich, zmiana obowiązujących rozwiązań prawnych nie byłaby obciążająca dla budżetu państwa. Powołał się on między innymi na ustawę z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. W ustawie tej określono, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych w ramach umowy o pracę muszą mieć minimum 3 lata stażu pracy bądź przez co najmniej 3 lata wykonywać działalność gospodarczą związaną z wymaganiami danego stanowiska.
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw określił obowiązujące wówczas przepisy jako uznawanie okresu prowadzenia działalności za „dziurę w życiorysie”. Podkreślił, że jest to rodzaj dyskryminacji przedsiębiorców, który zniechęcał do prowadzenia działalności gospodarczej.
Zdaniem RPO zmiana pozwalająca uznawać czas prowadzenia działalności gospodarczej za staż pracy miała być krokiem w dobrą stronę. Przyniosłaby szereg korzyści przedsiębiorcom i zwiększyłaby ich szanse na rynku pracy.
Niestety według ówczesnej minister rodziny i polityki społecznej podjęcie inicjatywy ustawodawczej w tym zakresie nie było na tamten moment planowane.
Warto wiedzieć
Do stażu pracy zalicza się obecnie nie tylko okres zatrudnienia na umowie o pracę, a od 2026 roku - także czas prowadzenia JDG czy współpracy na umowie zlecenie. Bierzemy pod uwagę także wykształcenie, czynną służbę wojskową, pracę w gospodarstwie rolnym oraz okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendiów.
Staż pracy po przejściu na umowę o pracę
Do 2026 roku osoba, która przez wiele lat prowadziła działalność gospodarczą, ale nie miała (lub miała małe) doświadczenie na umowie o pracę, mogła nie posiadać żadnego stażu pracy, poza tym wynikającym z wykształcenia. Te kontrowersyjne przepisy powodowały kilka niedogodności, gdy chciało się przejść na umowę o pracę.
Wielu pracodawców z całą pewnością uznaje prowadzenie jednoosobowej działalności za cenne doświadczenie zawodowe i zatrudni osobę, która posiada takie kwalifikacje. Niemniej jednak istniały miejsca pracy, które wykluczały przyjęcie takiego pracownika na określone stanowisko. Zdarzało się więc, że rekrutujący się do pracy, który studiował i pracował tylko przez dwa lata na umowie o pracę, miał większe szanse przy zatrudnieniu niż osoba, która również studiowała, ale prowadziła jedynie działalność gospodarczą.
Poza tym miało to wpływ na wyliczanie wymiaru urlopu wypoczynkowego. Staż pracy pierwszej osoby wynosi 8 lat w związku z ukończeniem studiów magisterskich oraz 2 lata w związku z dwuletnim stosunkiem pracy. Łącznie daje to 10 lat stażu, czyli tyle, ile potrzeba do otrzymania prawa do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Natomiast pracownik, który działał wcześniej w oparciu o prowadzenie działalności gospodarczej i skończył studia magisterskie, posiadał jedynie 8 lat stażu pracy. Wówczas zyskiwał on prawo tylko do 20 dni urlopu wypoczynkowego rocznie.
Zleć księgowość swojej firmy
Przetestuj za darmo aplikację inFakt.
Podsumowanie
Ustawa stażowa stanowi istotną zmianę dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) oraz pracowników na umowach zlecenie. Na mocy tej ustawy od 2026 roku lata pracy w ramach JDG i umów zlecenie będą się wliczać do stażu pracy, co otwiera drzwi do wielu przywilejów związanych z umowami o pracę, takich jak dłuższy urlop czy wyższe dodatki stażowe.
Choć ustawa wpływa na określone przywileje pracownicze, nie zmienia zasad dotyczących uzyskiwania emerytury minimalnej ani wysokości emerytur.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o ustawę stażową w 2026 r.
Czy ustawa stażowa wpływa na prawo do emerytury minimalnej?
Nie, ustawa stażowa nie zmienia zasad dotyczących prawa do emerytury minimalnej ani nie wpływa na wysokość emerytur. Dotyczy jedynie wybranych uprawnień pracowniczych, takich jak długość urlopu czy dodatki za przepracowane lata.
Czy prowadzenie działalności gospodarczej będzie wliczane do stażu pracy?
Tak, zgodnie z nową ustawą, prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej będzie się wliczać do stażu pracy, co pozwoli osobom prowadzącym JDG na uzyskanie przywilejów związanych z zatrudnieniem na umowę o pracę.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Nowe przepisy zawarte w ustawie stażowej zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku (pracodawcy będący jednostkami sektora finansów publicznych) i od 1 maja 2026 roku (pozostali pracodawcy).
Podziel się nim ze znajomymi
