“Radykalne zmiany”. Rząd uszczelnia system podatkowy

Mniej osób skorzysta z ulgi mieszkaniowej oraz IP BOX, uszczelniona zostanie sprzedaż poleasingowych aut czy likwidacji spółek, a także doprecyzowana zostanie definicja wydatków niezwiązanych z działalnością. Pomysłów rządu, które mają uszczelnić system podatkowy i zwiększyć wpływy do budżetu państwa jest więcej. “Niektóre zmiany są radykalne” – uważa Piotr Juszczyk, Główny Doradca Podatkowy inFaktu. 

Ministerstwo Finansów przedstawiło plan na zapowiadane uszczelnienie systemu podatkowego. Opublikowano założenia do projektu nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Zgodnie z zaprezentowanym harmonogramem do końca września przepisy miałyby zostać przyjęte przez rząd i trafić pod obrady parlamentu. Tam ich kształt może się jeszcze zmienić, tym bardziej, że nie znamy jeszcze dokładnego projektu ustawy. To co najważniejsze i wiemy już dziś – analizujemy poniżej.

Ulga mieszkaniowa tylko dla osób bez mieszkania 

Według propozycji resortu finansów z ulgi mieszka mieszkaniowej mogłyby skorzystać wyłącznie osoby, które nie posiadają żadnej innej nieruchomości. Dziś można sprzedać mieszkanie i skorzystać ze zwolnienia podatkowego przy zakupie nowego lokum na własne cele mieszkaniowe. 

Jak ocenia Piotr Juszczyk, Główny Doradca Podatkowy, to bardzo radykalna zmiana, która uszczelnia system, ale uderza w zwykłych obywateli.

Po pierwsze, ulga miała chronić sytuacje, w których ktoś sprzedaje nieruchomość i reinwestuje środki w kolejne lokum. Podatnik mógł poprawić swoje warunki mieszkaniowe, zmienić miejsce zamieszkania w związku z pracą czy nawet zabezpieczyć mieszkanie dla dziecka. Wprowadzenie kryterium „braku innej nieruchomości” oznacza, że wszystkie takie sytuacje przestaną być traktowane jako własny cel mieszkaniowy.

Piotr Juszczyk
Główny Doradca Podatkowy inFaktu

Przyjęcie takich założeń, jak zaproponowano, oznacza, że zdecydowanie mniej osób skorzysta z ulgi mieszkaniowej.

Po drugie, życie jest bardziej skomplikowane niż ustawowe definicje i przepisy. Można pracować w dwóch miastach i faktycznie potrzebować dwóch mieszkań. Można chcieć kupić mniejsze mieszkanie dla dziecka na studia albo zamienić mieszkanie na dom i tymczasowo posiadać dwie nieruchomości. Taka zmiana pozbawia podatników prawa do ulgi w sytuacjach, które w pełni mieszczą się w kategorii „zaspokajania potrzeb mieszkaniowych”. 

Piotr Juszczyk
Główny Doradca Podatkowy inFaktu

W ocenie naszego eksperta ulgę mieszkaniową należy doprecyzować, tak by nie dochodziło do nadużyć, ale nie kosztem osób, które chcą realnie poprawić swoje warunki mieszkaniowe czy zadbać o rodzinę.

Księgowi inFaktu Ocena Cena

Anna Kuczyńska

9.6 Znakomity

Cena od 249 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Marta Zakrzewska

10 Znakomity

Cena od 289 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Dorota Wojciechowska

9.5 Znakomity

Cena od 300 zł netto / m-c

Zobacz ofertę

Zobacz wszystkich księgowych

Ulga IP Box wyłącznie dla pracodawców

Z preferencji IP Box będą mogły skorzystać wyłącznie podmioty zatrudniające minimum 3 osoby fizyczne, które nie są powiązane z firmą lub właścicielem. Oznacza to, że zatrudnienie rodziny czy powiązanych wspólników nie pozwoli na skorzystanie z ulgi IP Box. Zmiany w tym zakresie były zapowiadane już prawie rok temu, o czym rozmawialiśmy na kanale inFaktu.

Wprowadzenie obowiązku zatrudniania co najmniej trzech pracowników spowoduje, że ulga stanie się marginalna. Obecnie najwięcej z niej korzysta jednoosobowych działalności. Po zmianie może okazać się ulga będzie dla nielicznych podatników.

Piotr Juszczyk
Główny Doradca Podatkowy inFaktu

Więcej o zmianach w IP Box w poniższym wideo

Sprzedaż przedmiotu z darowizny zostanie opodatkowana

Uszczelnienie ma objąć też obrót ruchomościami, które zostały oddane w ramach darowizny. Mowa tu na przykład o autach po leasingu. Zgodnie z przyjętymi założeniami, w przypadku sprzedaży takiego samochodu w ciągu 3 lat od otrzymania go w darowiźnie, nawet od rodziny, przychód zostanie opodatkowany.

W praktyce może się okazać, że nawet cztery lata trzeba będzie poczekać, jeśli darowizna będzie w styczniu. Tak długa karencja obejmie te ruchomości, które na zakończenie trafiają do majątku prywatnego, a nie do działalności gospodarczej jako środki trwałe. Wykup do firmy i darowizna będzie na starych zasadach, przy czym w tym przypadku przedsiębiorcy w wielu przypadkach zapłacą podatek VAT od wartości rynkowej przedmiotu.

Piotr Juszczyk
Główny Doradca Podatkowy inFaktu

Przepisy te mają ukrócić unikanie płacenia podatku od sprzedaży środków trwałych, którą należy dziś wykazać jako przychód. 

Danina solidarnościowa bardziej rygorystyczna 

Wprowadzone ma zostać nowe ograniczenie przy odliczaniu strat od należnej do zapłaty daniny solidarnościowej, która wynosi 4% od dochodu powyżej 1 mln zł, o czym szerzej piszemy w tym artykule. Po zmianach możliwe będzie odliczenie strat wyłącznie z tego samego źródła przychodów, z którego wynika obowiązek zapłaty daniny.

Odliczanie starty z danego źródła spowoduje większe obciążenie podatników. Dochód dla daniny jest szeroki, obejmuje zarówno etat, umowy zlecenia, kryptowaluty, różne instrumenty finansowe, ale i działalność. De facto, podatnik może zanotować stratę np. na giełdzie i niestety, ale nie pomniejszy to dochodu do opodatkowania, a przecież jego faktyczny dochód jest niższy. Uważam, że jest to mocno niesprawiedliwe. 

Piotr Juszczyk
Główny Doradca Podatkowy inFaktu

Zmiany dotkną tu również podatników, którzy korzystają z ulgi IP Box, bo dochody osiągnięte w ramach tej preferencji również będą wliczane do podstawy opodatkowania w ramach daniny solidarnościowej. 

Amortyzacja środków trwałych mniej elastyczna

Propozycja zakłada zniesienie możliwości zmiany stawki amortyzacyjnej po terminie złożenia zeznania. Zlikwidowana ma zostać także amortyzacja wartości firmy w pewnych przypadkach. Jak będzie wyglądała ostatecznie zmiana? Musimy poczekać na szczegóły i gotowy projekt ustawy. Niemniej możliwość zmiany stawki amortyzacji w wielu przypadkach była pomocna przedsiębiorcom, zwłaszcza gdy ponosili stratę. 

Księgowi inFaktu są zawsze na czasie z nowymi przepisami. Dołącz do 9,7 na 10 zadowolonych Klientów!

Usługi dla podmiotów powiązanych z 17% podatkiem

Pomysł resortu finansów zakłada wprowadzenie, dla firm na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych, 17% stawki podatku – dla usług sprzedawanych podmiotom powiązanym. Jak tłumaczy ustawodawca, zmiana ta ma ograniczyć stosowanie mechanizmu optymalizacyjnego, który polega na świadczeniu usług na rzecz podmiotu powiązanego na niskiej stawce ryczałtu. 

Dywidendy opodatkowane są stawką podatkową 19%, a resort zakłada, że świadczenie usługi na ryczałcie np. 8,5% jest od razu dywidendą. A więc obsługa spółki powiązanej nie pozwoli na zastosowanie niższej stawki. 

Piotr Juszczyk
Główny Doradca Podatkowy inFaktu

Czym są wydatki niezwiązane z działalnością?

W przepisach obecnie nie ma jednoznacznej definicji wydatków niezwiązanych z działalnością  gospodarczą w ryczałcie od dochodów spółek. Ministerstwo planuje więc wprowadzić taką definicję, uznając za wydatki niezwiązane te, które zostały poniesione w innym celu niż osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów oraz wszelkie rodzaju opłaty i należności publicznoprawne o charakterze sankcyjnym. Z jednej strony, to dobrze, że ustawodawca wskazuje katalog wydatków niestanowiących kosztów, bo często przedsiębiorcy mają z tym problem. Pytanie tylko czy zbyt mocno nie zawężony zostanie dostępny katalog.  

A o tym co może być kosztem firmowym, a co nie, rozmawialiśmy na naszym kanale YouTube.

Definicja statusu małego podatnika

Nowe przepisy mają doprecyzować sposób obliczania przychodu w roku podatkowym krótszym lub dłuższym niż 12 miesięcy, dla określenie statusu małego podatnika. Szczegóły poznamy w projekcie ustawy, na który czekamy.

Definicja podatnika rozpoczynającego działalność 

Wprowadzona ma również zostać szczegółowa definicja podatnika rozpoczynającego działalność, również w ustawie o CIT, by skończyć z interpretacyjnymi wątpliwościami. Ze statusu takiego podatnika wyłączone zostaną podmioty kontynuujące działalność innego podatnika.

Kluczowe zmiany podatkowe dla spółek

Uszczelnianie systemu podatkowego nie ominie także spółek, gdzie zmiany obejmą tzw. estoński CIT czy CIT minimalny. Poniżej najważniejsze z zaplanowanych przez rząd zmian.

Likwidacja po przekształceniu spółki? Będzie opodatkowana

Nowelizacja dotknie również sytuacji, w której spółka została najpierw przekształcona, a następnie zlikwidowana. Jeżeli nastąpi to przed upływem 3 lat od przekształcenia, to dochód wspólników zostanie opodatkowany.

CIT minimalny również ze zmianami

Jak uzasadnia zmianę Ministerstwo Finansów, regulacje w minimalnym CIT muszą zostać dostosowane w celu zapewnienia efektywnego opodatkowania. Z 10% stawki nie będą mogli skorzystać podatnicy, których rentowność w jednym z 2 lat wcześniej wynosiła minimum 2%. Obecnie przepisy obejmują 3 lata podatkowe poprzedzające rok podatkowy, za który należny jest minimalny CIT. 

Podatnicy CIT zostaną też rozróżnieni na dwie grupy – z przychodami powyżej 50 mln euro oraz pozostali. 

Ryczałt od dochodów spółek – estoński CIT

Reformy mają nastąpić również w zakresie rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto w ryczałcie od dochodów spółek. Planowane jest wprowadzenie domniemania, że każda wypłata lub dystrybucja zysku w jakiejkolwiek formie, po zakończeniu opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, następuje z zysku wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek.

Datio in solutum (spłata długu przez przeniesienie własności) 

Propozycja zakłada uregulowanie, że przychodem w przypadku spłaty długu przez przeniesienie własności ma być wartość uregulowanego zobowiązania. Jak opisuje to resort finansów – przychodem w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy PIT, które ma na celu uregulowanie w całości lub w części zobowiązania, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego odpłatnego zbycia (datio in solutum). 

Instrumenty finansowe w programach lojalnościowych 

Dochód z realizacji instrumentów (np. warrantów) zostanie przypisany do właściwego źródła przychodu, np. stosunku pracy. A więc, przykładowo, będzie opodatkowany skalą podatkową (12% lub 32%) zamiast podatkiem od zysków 19%. 

Podsumowanie

Rząd przedstawił szeroki pakiet zmian podatkowych, które mają na celu uszczelnienie systemu i zwiększenie wpływów do budżetu. Pod lupą znalazły się najważniejsze ulgi i preferencje – od ulgi mieszkaniowej, przez IP Box, po amortyzację i CIT. Niektóre z tych propozycji Piotr Juszczyk, Główny Doradca Podatkowy inFaktu określa jako „radykalne”. Choć projekt jest dopiero na etapie założeń, to już dziś widać, że nowe przepisy dotkną zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorców. Czekamy na zaprezentowanie projektu ustawy przez rząd i dalsze prace w parlamencie. 

FAQ – najczęstsze pytania o uszczelnienie systemu podatkowego w 2026 roku

Na czym polega zmiana w uldze mieszkaniowej?

Zgodnie z przedstawionymi założeniami zmian, ulgi będą mogły skorzystać wyłącznie osoby, które nie posiadają innej nieruchomości. To znacznie ograniczy pulę osób, które mogły skorzystać z tej możliwości.

Jakie zmiany w uldze IP Box?

Po zmianach, z preferencji skorzystają jedynie firmy zatrudniające co najmniej 3 niepowiązanych pracowników. Ulga stanie się więc praktycznie niedostępna dla jednoosobowych działalności gospodarczych. .

Co zmieni się w sprzedaży aut poleasingowych i ruchomości z darowizny? 

Sprzedaż auta otrzymanego w darowiźnie przed upływem 3 lat będzie opodatkowana. Przepis ten ma dotyczyć też wszelkich innych ruchomości,  otrzymanych w darowiźnie. Celem jest uszczelnienie luk podatkowych i zwiększenie wpływów do budżetu państwa. 

Jak rząd planuje zmodyfikować daninę solidarnościową?

Straty będzie można odliczać tylko z tego samego źródła przychodów. To oznacza większe obciążenie dla podatników z wysokimi dochodami. Zmiany dotkną tu również podatników, którzy korzystają z ulgi IP Box, bo dochody osiągnięte w ramach tej preferencji również będą wliczane do podstawy opodatkowania w ramach daniny solidarnościowej. 

Czy można zmienić stawkę amortyzacji?

Tak, dziś można to zrobić. Zgodnie z zapowiedzianymi przez rząd przepisami, nie będzie można zmieniać stawek amortyzacyjnych po złożeniu zeznania, a w niektórych przypadkach zniknie amortyzacja wartości firmy.

Kiedy zmiany uszczelniające system podatkowy mogą wejść w życie?

Ministerstwo Finansów zakłada, że przepisy zostaną przyjęte przez rząd do końca września, a następnie trafią do parlamentu. Tam ich kształt może się zmienić, a procedowanie może trwać długo. Najwcześniej, choć to mało prawdopodobne, pierwsze zmiany mogą wejść w życie z początkiem 2026 roku.