Obecnie coraz więcej osób decyduje się na prowadzenie działalności gospodarczej, która daje im większą niezależność, elastyczność czasu pracy oraz zarobki.

Początkujący przedsiębiorcy mogą liczyć na kilka udogodnień np. dotacje na rozpoczęcie działalności lub preferencyjne kredyty na pierwszy biznes dla bezrobotnych absolwentów. Niestety na rozwiązanie takie mogą sobie pozwolić tylko niektórzy.

Najpopularniejszą zachętą do otwarcia firmy są preferencyjne składki ZUS, które polegają na opłacaniu przez 24 miesiące składek od niższych podstaw, a możliwości skorzystania z tego udogodnienia są dużo większe. Jak wiadomo w firmach zatrudniających pracowników składki ZUS bardzo obciążają koszty pracy, których wysokość jest m.in. przyczyną wysokiego poziomu bezrobocia. Podobnie dla samodzielnego przedsiębiorcy są to duże koszty, które musi ponosić bez względu na to, czy osiąga dochody, czy ponosi stratę.

Dlatego w momencie rozpoczynania działalności i ponoszenia w związku z tym pewnych nakładów, które zwrócą się dopiero za jakiś czas, przedsiębiorca potrzebuje minimalizować koszty, które na te dochody się nie przełożą. Preferencyjny ZUS jest więc bardzo korzystny.

W przypadku zatrudnienia na umowę o pracę wynagrodzenie brutto, które pracownik otrzymuje, co do zasady stanowi jego podstawę do ubezpieczeń społecznych. Przy osobach prowadzących działalność podstawę stanowi kwota zadeklarowana przez podatnika, nie niższa jednak od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ogłoszonego na dany rok kalendarzowy.

Na rok 2011 prognozowane wynagrodzenie wynosi 3.359 zł. Zatem minimalna podstawa do ubezpieczeń społecznych wyniesie 3.359 zł x 60% = 2.015,40 zł. Korzystając jednak z preferencyjnych składek ZUS podstawa ubezpieczeń społecznych ustalana jest na innych zasadach, i stanowi ona wówczas 30% wynagrodzenia minimalnego na dany rok. W 2011 roku wynagrodzenie minimalne wynosi 1.386 zł, zatem podstawa 1.386 zł x 30% = 415,80 zł. Podstawy te obowiązują w danym roku kalendarzowym.

Jak widać preferencyjny ZUS jest niemal pięć razy niższy od „pełnego”. Są jednak pewne wyjątki, kiedy przedsiębiorca nie będzie miał możliwości skorzystania z tych preferencyjnych zasad. A mianowicie:

• kiedy w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadził już pozarolniczą działalność, oraz
• kiedy wykonuje działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Jeżeli taka sytuacja nie wystąpi to przez okres 24 miesięcy przedsiębiorca ma prawo płacić niższe składki. Warto pamiętać, że 24 miesiące liczy się od pierwszego pełnego miesiąca prowadzenia działalności.

Przykład:

• Osoba, która rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej 1 sierpnia 2011r. składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 1 sierpnia 2011 r. do 31 lipca 2013 r. może opłacać od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30 minimalnego wynagrodzenia, natomiast od sierpnia będzie miała obowiązek opłacania składek od wyższych podstaw.
• Przedsiębiorca, który rozpocznie prowadzenie działalności gospodarczej 17 sierpnia 2011 r. składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 17 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r. może opłacać od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30 minimalnego wynagrodzenia, natomiast od września będzie miał obowiązek opłacania składek od wyższych podstaw.

W drugim przykładzie okres opłacania składek od niższych podstaw jest nieco dłuższy ze względu na rozpoczęcie działalności w trakcie miesiąca. W początkowym miesiącu inaczej ustala się podstawę do ubezpieczeń, a mianowicie podlega ona proporcjonalnemu zmniejszeniu do dni podlegania pod ubezpieczenie:

2.015,40 / 31 (liczba dni w miesiącu) = 65,012903 zł (przy zastosowaniu maszyny liczącej z ustawionymi 6 miejscami po przecinku)

65,012903 zł x 15 (liczba dni podlegania ubezpieczeniom) = 975,19 zł – podstawa za okres od 17 sierpnia do 31 sierpnia 2011 r.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Wynoszą one odpowiednio 19,52 %, 6% i 1,67%, a wynagrodzenie chorobowe 2,45 % podstawy.

Dla przedsiębiorców opłacających składki społeczne od minimalnych podstaw wyniosą zatem kwotowo:

Jak wspomniano wyżej osoba prowadząca działalność opłaca składki od kwoty zadeklarowanej nie niższej od minimalnych podstaw (60% wynagrodzenia prognozowanego lub 30% wynagrodzenia minimalnego), trzeba jednak wiedzieć, że jeśli zadeklaruje podstawy wyższe to podstawę wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe stanowi zadeklarowana podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jednak podstawa na ubezpieczenie chorobowe nie może przekraczać miesięcznie 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

W związku z terminami ogłaszania przeciętnego wynagrodzenia do siódmego roboczego dnia drugiego miesiąca po kwartale, podstawa wymiaru na jego podstawie obowiązuje przez trzy kolejne miesiące po miesiącu ogłoszenia. W drugim kwartale 2011 przeciętne wynagrodzenie wyniosło 3.366,11 zł, stąd podstawa do ubezpieczenia chorobowego za wrzesień - listopad 2011 roku nie może przekroczyć 8.415,28 zł. Natomiast w przypadku składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe podstawa podlega ograniczeniu w skali roku, mianowicie jeśli łączna wartość dotychczasowych podstaw w roku przekroczy trzydziestokrotność prognozowanego wynagrodzenia 100.770 zł (3.359 zł x 30) przedsiębiorca zaprzestaje w tym roku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, w dalszym ciągu opłaca jednak składki na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe.

W praktyce mało który przedsiębiorca deklaruje jednak podstawy wyższe od minimalnych, gdyż woli zainwestować ewentualną nadwyżkę środków w innej formie.

W przypadku, gdy osoba prowadząca działalność gospodarczą posiada również inne tytuły do ubezpieczeń społecznych, może wystąpić sytuacja, gdy składki z prowadzonej przez nią działalności będą dobrowolne. Zdarzy się to wówczas, gdy osoba zatrudniona jest na etat, z którego osiąga wynagrodzenie co najmniej minimalne 1.386 zł. Wówczas z tytułu prowadzonej działalności nie ma obowiązku odprowadzania składek społecznych i można przeznaczyć te środki na rozwój firmy. Poza składką chorobową, która zawsze przy prowadzeniu działalności ma charakter dobrowolny, pozostałe składki (emerytalna, rentowa, wypadkowa) w tej sytuacji będą również dobrowolne.

Osoby prowadzące działalność opłacają również składkę zdrowotną. W każdym przypadku jest ona obowiązkowa. Opłaca się ją według stawki 9% podstawy stanowiącej 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenie, włącznie z wypłatami z zysku, w IV kwartale roku poprzedniego i obowiązuje ona przez cały rok. W IV kwartale 2010 r. była to kwota 3.605,74, stąd podstawa do ubezpieczenia zdrowotnego w 2011 roku wynosi 2.704,31 zł, a składka 243,39 zł.

Składkę tę w tej samej wysokości opłaca przedsiębiorca na preferencyjnym i pełnym ZUS, nie podlega też ona proporcjonalnemu zmniejszeniu w miesiącu, w trakcie którego rozpoczęto działalność gospodarczą.

Obok składek społecznych i zdrowotnych przedsiębiorcy mają obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy. Składkę opłaca się od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (bez ograniczenia do 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego), nie niższych, w przeliczeniu na okres miesiąca, niż minimalne wynagrodzenie. Oznacza to, że w przypadku podlegania pod pełne podstawy ZUS (2.015,40 zł) podstawa przekroczy minimalne wynagrodzenie (1.386 zł) i powstanie w związku z tym obowiązek opłacenia składki w wysokości 2,45 % podstawy (49,37 zł). Przedsiębiorcy opłacający preferencyjny ZUS, w którym podstawa (415,80 zł) jest niższa od wynagrodzenia minimalnego tego obowiązku nie mają.

Składki do ZUS opłacane są w terminie do 10go dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, gdy przedsiębiorca nie zatrudnia pracowników oraz do 15go dnia miesiąca za miesiąc poprzedni w przypadku ich zatrudniania.

Korzystając z aplikacji Infakt.pl w pierwszej kolejności należy wskazać zasady, według który podatnik będzie opłacał składki ZUS, a mianowicie:

• wskazać, czy podatnik opłaca preferencyjny ZUS, czy też nie,
• określić, czy i od kiedy zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem wyższym niż 1.386 zł,
• zdecydować, czy opłaca dobrowolną składkę chorobową.

Po wprowadzeniu ustawień w zakładce ZUS co miesiąc widnieje kwota, jaką podatnik ma obowiązek zapłacić, a także jej termin płatności. Program pozwala także na monitoring opłat. Po dokonaniu zapłaty wystarczy zmienić jej status na zapłacony. Przedsiębiorca nie musi wiedzieć bądź tracić czasu na wyszukiwanie, ile wynosi aktualnie 60% prognozowanego wynagrodzenia, czy wynagrodzenie minimalne. W aplikacji Infakt.pl wszystkie aktualne składki są na bieżąco wyświetlane w dziale „Księgowość”.

W przypadku sytuacji, gdy zmienia się podleganie pod ubezpieczenia np. ustaje zatrudnienie na umowę o pracę, w ustawieniach należy wskazać datę, od której obowiązują zmiany:

Dzięki aplikacji Infakt.pl dokonywanie comiesięcznych rozliczeń z ZUS jest bardzo proste. Po wprowadzeniu raz w ustawieniach zasad opłacania składek, aplikacja co miesiąc podaje kwotę aktualnych składek, a także datę płatności. Wystarczy raz kliknąć w zakładkę „Składki ZUS” działu „Księgowość”, aby mieć dostęp do wszelkich niezbędnych danych.