Raport z badania "Freelancer w Polsce 2010"
Wprowadzenie
Według Europejskiego Badania Przedsiębiorstw 2009 (ECS 2009) 21% wszystkich przedsiębiorstw współpracuje z co najmniej jednym pracownikiem niezależnym. Jednocześnie z roku na rok rośnie liczba osób, które decydują się na pracę poza etatem, w tym na freelancing.
Ten ogólnoeuropejski trend jest coraz bardziej widoczny w Polsce. Freelancerzy stają się znaczącą grupą na rodzimym rynku pracy. Rośnie ich wpływ na rzeczywistość gospodarczą, zarówno jako dostawców usług, jak i odbiorców wyspecjalizowanych produktów. Można śmiało przypuszczać, że trend ten będzie utrzymywał stałą tendencję wzrostową.
Kim zatem jest polski freelancer? W jakiej działa branży, jak długo funkcjonuje na rynku, ile zarabia i dlaczego zdecydował się na bycie "wolnym strzelcem"? Czy istnieją jakieś cechy charakterystyczne dla polskiego freelancingu? Te pytania stały się inspiracją poniższej analizy, a próba odpowiedzi na nie jej celem.
Badanie zostało przeprowadzone w dniach 24 kwietnia - 7 maja 2010 roku. Respondentami byli użytkownicy serwisu świadczącego usługi księgowości online www.infakt.pl określający siebie freelancerami. Należy podkreślić, że podstawowym kryterium definicji freelancera było osobiste poczucie przynależności do tej grupy i samookreślanie się badanych tym mianem.
W kwestionariuszu ankiety przygotowanym przez www.infakt.pl znalazło się 17 pytań zamkniętych, z zestawem odpowiedzi do zaznaczenia przez respondentów. Ankieta była anonimowa. Uzyskano 808 poprawnie wypełnionych ankiet internetowych.
Ważniejsze wnioski
- Wśród badanych dominują osoby stosunkowo młode i dobrze wykształcone. 68,19% badanych jest w wieku od 26 do 40 lat, a wyższe wykształcenie ma 66,21% badanych.
- Freelancerzy, którzy wypełnili ankietę prowadzą stosunkowo "młode" firmy. 71,41% z nich funkcjonuje nie dłużej niż 3 lata.
- Badani freelancerzy prowadzą działalność głównie w szeroko pojętych usługach. Przoduje handel i sprzedaż (16,83%), informatyka/programowanie (14,60%) oraz doradztwo i konsulting (11,01%).
- Badani przez Infakt freelancerzy najczęściej swoją działalność prowadzą w bardzo dużych lub dużych miastach – 63,24% badanych.
- Freelancerzy oferują swoje usługi głównie na terenie kraju (84,78%).
- Najczęściej wymienianym motywem założenia własnej firmy wśród ankietowanych była potrzeba niezależności (55,82%).
- Freelancerzy wykazują się dużym poziomem optymizmu w prognozowaniu wyników finansowych swoich firm – 60,64% respondentów spodziewa się wzrostu dochodu w 2010 roku.
- Badanych cechuje optymizm odnośnie wzrostu wyników finansowych, ale jednocześnie brakuje im satysfakcji z obecnych zarobków, co buduje obraz respondentów jako ludzi ambitnych, dążących do sukcesu finansowego.
- Wśród największych przeszkód w prowadzeniu działalności gospodarczej respondenci wymieniają wysokość składek ZUS (25,50%).
- Większość badanych powierza obsługę księgową swoich firm biurom rachunkowym lub zewnętrznym księgowym (67,95%).
- Jednocześnie badani freelancerzy deklarują dużą otwartość do prowadzenia swojej księgowości za pomocą oprogramowania online, co pokazuje, że jest to grupa świadoma zalet takiego rozwiązania (m.in. niższa cena) i nieobawiająca się samodzielności w tym zakresie.
Szczegółowe wyniki badań ankietowych
Branża
Badani freelancerzy prowadzą działalność głównie w szeroko pojętych usługach. Przoduje handel i sprzedaż (16,83%), informatyka/programowanie (14,60%) oraz doradztwo i konsulting (11,01%). Dość licznie reprezentowane są również budownictwo (8,79%) oraz grafika i projektowanie (8,17%). Najmniej freelancerów znajdziemy wśród osób działających w branży medycznej (0,50%) czy motoryzacji (1,98%).
Miejsce prowadzenia działalności
Ponad połowa badanych świadczy swoje usługi w aglomeracjach lub dużych miastach. 41,58% ankietowanych zarejestrowała firmę w miejscowości powyżej 500 tys. mieszkańców, a 21,66% w miastach od 100 tys. do 500 tys. mieszkańców.
Długość istnienia firmy
Freelancerzy, którzy wypełnili ankietę, prowadzą stosunkowo "młode" firmy. 71,41% z nich funkcjonuje nie dłużej niż 3 lata. Warty odnotowania jest fakt, że 14,98% "wolnych strzelców" działa na rynku od 5 do 10 lat.
Zasięg usług
Ankietowani freelancerzy oferują swoje usługi głównie na terenie kraju (84,78 %). Niemniej jest też wśród nich grupa pracująca dla podmiotów zagranicznych (15,10%).
Specyfika zleceniodawców
Wśród klientów, dla których pracują freelancerzy, przede wszystkim znajdują się małe i średnie firmy. Co ciekawe, freelancerzy pracują też dla siebie samych nawzajem, ponieważ 15,22% ich klientów to właśnie inni "wolni strzelcy". Duże firmy (powyżej 250 pracowników) oraz korporacje to najmniejsza grupa klientów. W przypadku korporacji jedynie 8,17% ankietowanych wybrało tę odpowiedź.
Płynność finansowa
40,84% badanych freelancerów deklaruje, że wszystkie zobowiązania ich klientów są regulowane w terminie. W 43,32% przypadków sporadycznie zdarzają się opóźnienia, a 13% ankietowanych przynajmniej raz w miesiącu musi komuś przypominać o potrzebie opłacenia zaległych faktur. Jednak zdarzają się też rzadkie sytuacje, w których wykonane zlecenia pozostają nieopłacone, mimo ponagleń (2,72%).
Pobieranie zaliczek
Freelancerzy nie mają powszechnego zwyczaju stosowania zabezpieczeń realizacji projektów w postaci zaliczek - aż 49,26% nigdy ich nie pobiera, 34,65% pobiera zaliczkę tylko czasami, a jedynie 4,21% zawsze prosi swoich klientów o zaliczki na poczet realizowanych projektów.
Sposób prowadzenia księgowości
Znaczna część grupy badanych freelancerów powierza obsługę księgową zewnętrznym firmom (67,95%). Pozostali (31,93%) radzą sobie ze sprawami księgowymi swojej firmy samodzielnie, w tym 3,47 % wykorzystuje w tym celu oprogramowanie online.
Gotowość do prowadzenia księgowości za pomocą narzędzi online
Analiza kolejnego pytania pokazuje dużą otwartość wśród freelancerów, by do prowadzenia księgowości wykorzystywać narzędzia online - 51,12 % ankietowanych odpowiedziało pozytywnie na pytanie, czy są gotowi do prowadzenia księgowości za pomocą oprogramowania online.
Średnie przychody brutto freelancerów
42,45% respondentów uzyskuje średni przychód brutto w skali miesiąca do 5 000 PLN, a 34,41% do 10 000 PLN. Są też tacy, którzy swoje miesięczne przychody brutto szacują na poziomie powyżej 100 000 PLN (1,98%).
Spodziewane wyniki finansowe w 2010 roku
Freelancerzy cechują się wysokim poziomem optymizmu, prognozując swoje wyniki finansowe w tym roku. Aż 60,64% ankietowanych spodziewa się wzrostu wyników w 2010 roku w porównaniu do roku 2009. Jedynie 4,7% respondentów oczekuje ich spadku.
Satysfakcja z zarobków
69,06% freelancerów biorących udział w badaniu zadeklarowało, że obecny poziom przychodu nie jest dla nich satysfakcjonujący, a jedynie 5,57 % uznało go za bardzo satysfakcjonujący.
Motywacja do założenia własnej firmy
Ponad połowa ankietowanych (55,82% ) odpowiedziała, że najważniejszym czynnikiem, jaki skłonił ich do założenia własnej działalności była potrzeba niezależności. Dla 21,66% motywacją była możliwość wyższych zarobków, a dla 8,79% swoboda decydowania o rodzaju projektów, w jakie się angażują. 10,52% badanych to freelancerzy nie z wyboru - założenia działalności gospodarczej wymagali od nich pracodawcy.
Przeszkody w prowadzeniu firmy
Wśród największych przeszkód w prowadzeniu działalności gospodarczej respondenci wymieniają: wysokość składek ZUS (25,5%), niepewność finansową (20,79%), zbiurokratyzowane instytucje (18,69%) oraz zmienne i skomplikowane prawo (16,58%).
Wykształcenie
66,21% badanych ma wykształcenie wyższe, 28,84% średnie, a tylko 4,08% zawodowe.
Wiek
Średni wiek wszystkich badanych freelancerów wyniósł 34 lata. Większość badanych stanowią osoby w wieku od 26 do 40 lat (68,19%). 12,62% respondentów jest w wieku 20-25 lat, a 12,13% ma 41-50 lat. Wśród badanych znalazły się też osoby bardzo młode, poniżej 20. roku życia (1,11%), jak również osoby powyżej 50 lat (5,82%).
Niniejszy raport jest raportem podstawowym. W oparciu o zakres zebranych w trakcie badania danych możliwe jest przeprowadzanie różnorodnych analiz i dostarczanie przekrojowych zestawień w zależności od potrzeb.
Przykłady analiz przekrojowych
Bardzo ciekawe wnioski nasuwają się po pogłębionej analizie poszczególnych pytań np. w kontekście wieku badanych, zasięgu oferowanych przez nich usług czy ich zarobków.
Analiza pytania o rodzaj branży, w jakiej działają freelancerzy, pokazuje, że w grupie wiekowej 20-25 lat zdecydowanie dominują branże związane z nowymi technologiami: informatyka/programowanie (32,35%) oraz pracą kreatywną: grafika/projektowanie (13,73%).
Pytanie o zasięg oferowanych usług pokazuje też wyraźny trend, że im młodszy freelancer, tym większe prawdopodobieństwo, że współpracuje z partnerami zagranicznymi. W grupie wiekowej 41-50 lat klientów zagranicznych ma jedynie 13,27% respondentów, w grupie 31-40 lat – 14,80%, wśród freelancerów w wieku 26-30 lat już 17,52% i wreszcie wśród respondentów w przedziale wiekowym 20-25 aż 17,65%.
Obecność na rynku międzynarodowym koreluje natomiast z innymi danymi uzyskanymi podczas badania. Okazuje się, że freelancerzy operujący na rynkach innych krajów prowadzą firmy, które mają najbardziej stabilną sytuację finansową i uzyskują najwyższy przychód. Działają również najdłużej na rynku oraz spodziewają się największego wzrostu wyników finansowych w 2010 roku w porównaniu do roku 2009. Dla przykładu, odpowiadając na pytanie, jakie średnie przychody brutto przynosi działalność gospodarcza w skali miesiąca, aż 33,33% freelancerów osiągających przychód powyżej 100 000 PLN działa na rynkach międzynarodowych, a wśród tych, których przychód nie przekracza 5 000 PLN jedynie 10,79% oferuje swoje usługi poza granicami kraju.
O INFAKT
INFAKT jest twórcą aplikacji do wystawiania faktur i prowadzenia księgowości online dla freelancerów oraz małych i średnich firm www.infakt.pl oraz www.porachunek.pl. Cechą wspólną tych programów jest intuicyjność i łatwość obsługi, a także różne rodzaje kont dopasowanych do potrzeb użytkowników. Z serwisu www.infakt.pl korzysta obecnie 58 000 aktywnych użytkowników.
Cytowanie badania „Freelancer w Polsce 2010” lub jego części możliwe jest pod warunkiem podania źródła: www.infakt.pl Kontakt dla mediów