Od samego początku transakcje z uwzględnieniem kryptowalut powodowały bardzo duże zamieszanie. Największe kontrowersje toczyły się wokół podatku PCC oraz PIT. W dzisiejszym artykule zapraszam do zapoznania się z informacjami zawartymi w nieprawomocnym wyroku WSA w Olsztynie. WSA zajął stanowisko w którym zaznaczył, że zamiana kryptowalut na inne kryptowaluty nie powoduje obowiązku podatkowego.

Baza wiedzy dotycząca rozliczania kryptowalut jest dostępna pod tym linkiem.

Podejście urzędów do rozliczania kryptowalut

Można powiedzieć, że kontrowersje wokół rozliczenia kryptowalut biorą się z braku ich precyzyjnej definicji. Przez brak ustawowej definicji pojawiają się odmienne stanowiska co do prawidłowego opodatkowania transakcji związanych z kryptowalutami. Najwięcej zamieszania wokół kryptowalut zrobiło się po opublikowania komunikatu Ministerstwa Finansów z dnia 4.04.2018r. Z treścią komunikatu można zapoznać się tutaj.

Od końca 2017 roku do kwietnia 2018, urzędy starały się wypracowywać jednolite stanowisko w rozliczeniu transakcji związanych z kryptowalutami. Natomiast w dalszym ciągu pojawiały się odmienne stanowiska w zakresie powstania obowiązku podatkowego. Nasze stanowisko zaprezentowaliśmy także w artykule “Jak rozliczyć bitcoin w świetle stanowiska Ministerstwa Finansów

Obowiązek podatkowy

W opublikowanym komunikacie Ministerstwo Finansów, podkreśliło, że obowiązek podatkowy w podatku dochodowym powstaje w momencie:

  • sprzedaży kryptowaluty, czyli wymiany kryptowaluty na walutę rzeczywistą (np. PLN, EUR, USD);
  • w przypadku zamiany kryptowaluty na usługę lub towar oraz;
  • w przypadku zamiany kryptowaluty na inną kryptowaluty.

Dla księgowych oraz wśród trejderów informacja o obowiązku wykazania przychodu w przypadku zamiany kryptowaluty na inną kryptowalutę wywołało dość duże zamieszanie. Wszystko spowodowane brakiem precyzyjnych przepisów oraz brak zajęcia stanowiska w zakresie wykazania prawidłowej wartości transakcji. O ile dla sprzedaży waluty wirtualnej za walutę FIAT mamy dokładne odzwierciedlenie wartości transakcji, to w przypadku wymiany kryptowaluty na inną kryptowalute nie jest to takie proste.

Zamiana kryptowalut na inne kryptowaluty

Jest wiele artykułów na temat prawidłowego wykazania transakcji zamiany “krypto-krypto” natomiast, każda przyjęta forma rozliczenia ma swoje plusy i minusy. Dodatkowo warto zaznaczyć, że żadna z nich nie jest w 100% pewna z uwagi na brak uregulowań w tym zakresie. Wszystko za sprawą różnorodności oraz ilości kryptowalut, które nie mają odzwierciedlenia w walucie rzeczywistej oraz bardzo wysokimi “skokami” wirtualnej waluty. W przedstawianych wcześniej artykułach stałem na stanowisku, że przychód powinien być wykazany jedynie dla transakcji, które mają odzwierciedlenie w walucie wirtualnej.

Takie stanowisko zostało, przeze mnie wypracowana z uwagi na praktyczny aspekt rozliczenia transakcji krypto-krypto. Spotkałem się z podejściem, w którym księgowi stali na stanowisku, że takie transakcje można wyliczyć w łatwy sposób, stosując kurs otwarcia, zamknięcia, z dnia poprzedniego lub średni kurs z dania transakcji. W mojej opinii najbardziej wiarygodny jest kurs z konkretnej transakcji z uwagi na fakt, na którym bazują trejderzy, że w ciągu kilku minut a nawet sekund kurs walut danej waluty może zmienić się nawet o kilkadziesiąt (kilkaset) dolarów lub euro. Co spowoduje wykazanie zaniżonych lub zawyżonych wartości przychodów lub kosztów z danej 1 transakcji. Drugą kwestią jest ilość transakcji.

Rozliczenie w praktyce

O ile korzystając z platform, które zapisują kurs w ujęciu kilku minutowych dla “głównych” transakcji, na podstawie, których księgowi mogą dokonać rozliczenia wykazania danej transakcji, o tyle ich ilość może sprawić nie lada problem. Rozliczenie 30 transakcji w miesiącu np. BTC-XIN, dla których mamy 30 różnych kursów nie powinno sprawić większego problemu. Natomiast rozliczenie 30 transakcji w miesiącu BTC-XIN, które następnie zostały wymienione na kolejne “inne” kryptowaluty np. KZC, która nie ma odpowiednika w walucie FIAT. Może sprawić już drobne problemy w celu prawidłowego rozliczenia takich transakcji.

A teraz warto pokazać, że skala problemu jest nieco większa. Obecnie powstają cały czas nowe kryptowaluty wiele z nich nie ma odzwierciedlenia w walucie FIAT. “Mały” trejder, może dokonać kilkanaście, kilkadziesiąt transakcji na różnych kryptowalutach w ciągu 1 dnia, przez co już teraz w ujęciu miesięcznym skala robi się dość duża. Proszę mieć też na uwadze, że korzystając z “BOTA” profesjonaliści dokonują w ciągu 1 dnia, kilkaset a czasem powyżej tysiąca transakcji. W ujęciu miesięcznym rozliczenie kilkudziesięciu tysięcy transakcji krypto-krypto, dla których 80% nie ma odzwierciedlenia w FIAT jest praktycznie niemożliwa.

Zamiana kryptowalut bez PIT

W celu doprecyzowania prawidłowego rozliczenia krypto-krypto, podatnik wystąpił o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej. W wniosku został przedstawiony mechanizm dokonywania transakcji oraz problem praktyczny z wykazaniem przychodu od transakcji krypto-krypto, podatnik zajął stanowisko, że przychód powstaje jedynie w przypadku zamiany kwyptowaluty na walutę FIAT lub inny towar lub usługę, dla których można przyjąć określoną wartość.  W otrzymanej indywidualnej interpretacji podatkowej, stanowisko taki zostało uznane za nieprawidłowe. Urząd wskazał, że obowiązek podatkowy powstaje także w przypadku zamiany kryptowalutę na inną kryptowalutę, natomiast nie przedstawił praktycznego sposobu wykazania wartości transakcji.

Brak praktycznego wykazania przychodu od takich transakcji spowodowało zaskarżeniem wydaniem interpretacji podatkowej. Obecnie pojawiły się wyroki nieprawomocne WSA w Olsztynie z 9 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 201/18 i I SA/Ol 202/18. Skarżący podatnik przytoczył argument “praktycznego określenia wartości”, WSA chcąc sprawdzić mechanizm danych transakcji, podczas rozprawy zapytał, pełnomocnika KIS o ustalenie jak techniczne określić wartość przychodu w tego rodzaju transakcjach. Pełnomocnik KIS nie był w stanie określić danej wartości

W związku z powyższym sąd orzekł, że obowiązek podatkowy powstaje jedynie w przypadku sprzedaży kryptowaluty na walutę FIAT. Czyli zamiana kryptowalut na inne kryptowaluty nie powoduje powstaniem przychodu.

Dokumentowanie kosztów

Dodatkowo sąd odniósł się do sposobu dokumentowania kosztów zakupu kryptowalut. Z uwagi na fakt, że w niektórych sytuacjach nie można potwierdzić transakcji zakupu kryptowalut w sposób określony w Dz.U. 2003 nr 152 poz. 1475 , przez co podatnik prowadzący KPiR powinien płacić podatek od przychodu a nie dochodu, WSA wskazał, że w tym przypadku ważniejszy jest art. 22 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Precyzując dla prawidłowego udokumentowania transakcji zakupu kryptowalut, wystarczające będzie zestawienie transakcji z giełdy lub bankowe potwierdzenie przelewów.Należy zaznaczyć, że zdaniem sądu, koszt zakupu kryptowalut powinno się rozpoznać zgodnie z metodą FIFO, czyli pierwsze przyszło pierwsze wyszło.

Stanowisko WSA to bardzo dobra wiadomość dla osób dokonujących obrotu kryptowalutami. Zamiana kryptowalut bez PIT w dużym stopniu ułatwiła by kwestia rozliczenia podatku dochodowego. Warto też, wspomnieć iż na obecną chwilę są to wyroki nieprawomocne oraz, że w WSA w całej Polsce czekają kolejne zaskarżone indywidualne interpretacje podatkowe. W tej sytuacji kluczowe będzie stanowisko NSA w zakresie opodatkowania kryptowalut.