Przepisy zezwalają podatnikom po spełnienie określonych wymogów na wspólne rozliczenie. Warto w tym kontekście zastanowić się, czy zawsze daje to korzyści i w czy w ogóle jest możliwe.

Zbliża się koniec roku 2016, a co za tym idzie będzie trzeba rozliczyć się za niego. Warto, aby podatnicy przeanalizowali swoje sytuację i sprawdzili, czy mają możliwość wspólnego rozliczenia, a także co zrobić aby mieć do tego prawo. W wielu przypadkach, takie rozliczenie może okazać się korzystne finansowo.

Kryteria

Łączne opodatkowanie dochodów małżonków, o którym mowa w art.6 ust.2 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych jest możliwe, gdy spełnione są poniższe warunki:

  • oboje małżonków ma miejsce zamieszkania w Polsce,
  • oboje małżonków podlega obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów w Polsce (jest to tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy),
  • pozostają w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy,
  • mają wspólność majątkową przez cały rok podatkowy,
  • żadne z małżonków nie miało w danym roku dochodów opodatkowanych : liniowo, ryczałtem (wyjątek – najem prywatny), kartą podatkową, podatkiem tonażowym,
  • wniosek o łączne opodatkowanie dochodów, został złożony nie później niż w terminie określonym dla złożenia zeznania za rok podatkowy.

Jeden z podatników może złożyć wniosek o łączne opodatkowanie dochodów z małżonkiem , także wówczas kiedy między małżonkami istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa i:

  1. zawarł związek małżeński przed rozpoczęciem roku podatkowego, a jego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego,
  2. pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego.

– art.6a ust.1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wówczas kryteria jakie muszą być spełnione, określone są następująco :

  • oboje małżonków ma/miało miejsce zamieszkania w Polsce,
  • oboje małżonków podlega obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów w Polsce (jest to tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy),
  • między małżonkami istniała w danym roku wspólność majątkowa,
  • żadne z małżonków nie miało w danym roku dochodów opodatkowanych : liniowo, ryczałtem, kartą podatkową, podatkiem tonażowym,
  • związek został zawarty przed rozpoczęciem roku podatkowego, a jeden z małżonków zmarł w trakcie roku podatkowego, lub pozostawali w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jeden z małżonków zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania rocznego,
  • wniosek o łączne opodatkowanie dochodów, został złożony nie później niż w terminie określonym dla złożenia zeznania za rok podatkowy.

Pary żyjące w związkach nieformalnych, nie mają możliwość skorzystania ze wspólnego rozliczenia. Jest to przywilej zarezerwowany wyłącznie dla małżonków, którzy spełnią określone warunki.

wspólne rozliczenie małżonków, kiedy jest korzystne i możliwe

Praktyczne podejście

Przykład 1 –  Państwo Katarzyna i Andrzej Malinowscy przed podjęciem decyzji o wspólnym opodatkowaniu uzyskanych dochodów dokonali porównania kwoty zobowiązania podatkowego w dwóch przypadkach, tj. rozliczenia indywidualnego i rozliczenia wspólnego. Pani Katarzyna nie osiągnęła w roku podatkowym dochodu, natomiast pan Andrzej osiągnął dochód w kwocie 40.000 zł. Jest to kwota po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów, składek na ubezpieczenia społeczne i dokonaniu innych odliczeń od dochodu. Dla uproszczenia nie uwzględniono w przykładzie kwot odliczeń od podatku.

Przypadek I – rozliczenie indywidualne

Obliczenie podatku pana Andrzeja: (40.000 zł x 18%) – 556,02 zł = 6.643,98 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 6.644 zł.

Przypadek II – rozliczenie wspólne

Obliczenie podatku: (0 zł + 40.000 zł) : 2 = 20.000 zł,

[(20.000 zł x 18%) – 556,02 zł)] x 2 = 6.087,96 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 6.088 zł.

Wniosek – Z porównania wysokości zobowiązania podatkowego wyliczonego w przypadku I i II wynika, że przy wspólnym rozliczeniu małżonków z których jeden nie osiągnął dochodów, a drugi osiągnął dochody mieszczące się w pierwszym przedziale skali podatkowej – zobowiązanie podatkowe będzie mniejsze o 556 zł (6.644 zł – 6.088 zł) niż w przypadku rozliczenia indywidualnego. Wynika to z możliwości uwzględnienia w rozliczeniu wspólnym kwoty zmniejszającej podatek, przypadającej na małżonkę.


Przykład 2 – Państwo Joanna i Maciej Kowalscy przed podjęciem decyzji o wspólnym opodatkowaniu osiągniętych dochodów dokonali porównania kwoty zobowiązania podatkowego w dwóch przypadkach, tj. rozliczenia indywidualnego i rozliczenia wspólnego. Dochód pani Joanny wynosi 40.000 zł, a pana Macieja – 90.000 zł. Są to kwoty po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów, składek na ubezpieczenia społeczne i dokonaniu innych odliczeń od dochodu. Dla uproszczenia nie uwzględniono w przykładzie kwot odliczeń od podatku.

Przypadek I – rozliczenie indywidualne

Obliczenie podatku:

  • pani Joanny (40.000 zł x 18%) – 556,02 zł = 6.643,98 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 6.644 zł,
  • pana Macieja 14.839,02 zł + [(90.000 zł – 85.528 zł) x 32%] = 16.270,06 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 16.270 zł.

Wyliczenie zobowiązania podatkowego małżonków po zsumowaniu indywidualnego podatku: 6.644 zł + 16.270 zł = 22.914 zł.

Przypadek II – rozliczenie wspólne

Obliczenie podatku: (40.000 zł + 90.000 zł) : 2 = 65.000 zł,

[(65.000 zł x 18%) – 556,02 zł)] x 2 = 22.287,96 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 22.288 zł.

Wniosek – Z porównania wysokości zobowiązania podatkowego wyliczonego w przypadku I i II wynika, że korzystniejszym sposobem rozliczenia osiągniętych dochodów przez małżonków będzie wspólne opodatkowanie tych dochodów. W tym przypadku kwota zobowiązania podatkowego będzie mniejsza o 626 zł (22.914 zł – 22.288 zł) niż w przypadku gdyby małżonkowie rozliczali się indywidualnie.

Przykład 3 – Państwo Sylwia i  Stefan Kalinowscy w celu optymalizacji podatkowej rozważają możliwość wspólnego opodatkowania. Dokonali porównania kwoty zobowiązania podatkowego w dwóch przypadkach, tj. rozliczenia indywidualnego i rozliczenia wspólnego. W danym roku podatkowym małżonkowie osiągnęli dochody o zbliżonej wysokości. Dochód pani Sylwii wyniósł 40.000 zł, a pana Stefan 50.000 zł.

Przypadek I – rozliczenie indywidualne

Obliczenie podatku:

  • pani Sylwii (40.000 zł x 18%) – 556,02 zł = 6.643,98 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 6.644 zł,
  • pana Stefana (50.000 zł x 18%) – 556,02 zł = 8.443,98 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 8.444 zł.

Wyliczenie zobowiązania podatkowego małżonków po zsumowaniu indywidualnego podatku: 6.644 zł + 8.444 zł = 15.088 zł.

Przypadek II – rozliczenie wspólne

Obliczenie podatku: (40.000 zł + 50.000 zł) : 2 = 45.000 zł,

[(45.000 zł x 18%) – 556,02 zł)] x 2 = 15.087,96 zł, po zaokrągleniu do pełnego złotego 15.088 zł.

Wniosek – Z porównania wysokości zobowiązania podatkowego wyliczonego w przypadku I i II wynika, że decyzja o wspólnym opodatkowaniu małżonków w sytuacji gdy osiągają oni dochody mieszczące się w tym samym przedziale skali podatkowej, nie przyniesie oszczędności podatkowych (15.088 zł – 15.088 zł = 0 zł).

Informacje podsumowujące

  1. Związek małżeński trwa niecały rok – brak możliwości wspólnego rozliczania się z małżonkiem. Wyjątek – śmierć jednego z małżonków w trakcie roku podatkowego lub po jego zakończeniu, a przed złożeniem zeznania rocznego.
  2. Małżonkowie mający rozdzielność majątkową, rozliczają się osobno.
  3. Jeżeli zeznanie roczne zostanie złożone nieterminowo – małżonkowie tracą prawo do wspólnego rozliczenia.
  4. Małżonkowie złożyli dwa osobne zeznania roczne w terminie – po upływie terminu na złożenie zeznania, nie ma możliwości złożenia korekty, w której rozliczenie małżonków będzie wspólne. Tylko korekta składana w terminie jest skuteczna.
  5. Opodatkowanie wspólnie z małżonkiem polega na tym, że podatek określa się w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków. Uprzednio należy ustalić dochód każdego z małżonków, dokonując odliczeń, o których mowa w art. 26 i 26c updof. (tj. składki społeczne, IKZE, Internet, darowizny, ulga rehabilitacyjna, inne). Ustalone w ten sposób dochody małżonków podlegają sumowaniu i podzieleniu przez dwa.
  6. Wspólne rozliczanie z małżonkiem jest korzystne, gdy mają oni dochody z różnych przedziałów skali podatkowej lub jeden z małżonków nie ma w ogóle dochodów.
  7. Wielkość korzyści podatkowej przy wspólnym rozliczeniu małżonków jest uzależniona od różnicy pomiędzy dochodami małżonków. Im większa jest różnica pomiędzy tymi dochodami, tym większa jest korzyść podatkowa wynikająca ze wspólnego rozliczenia.
  8. W przypadku wspólnego rozliczenia małżonków korzyść podatkowa będzie nie mniejsza niż 556 zł, pod warunkiem, że jeden z małżonków nie osiąga dochodów, bądź osiąga dochody w kwocie niepowodującej obowiązku zapłaty podatku.
  9. Wspólne rozliczenie małżonków nie przyniesie korzyści podatkowej, gdy różnica pomiędzy dochodami małżonków jest niewielka i dochody te mieszczą się w tym samym przedziale skali podatkowej.
  10. Rozliczanie najmu prywatnego opodatkowanego wg ryczałtu, nie wyklucza możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem.
Czytaj

Matematyk, który ma ukończone studia w zakresie doradztwa podatkowego, zajmujący się księgowością i kadrami. Obecnie rozwiewa wątpliwości księgowych i przedsiębiorców na szkoleniach, webinarach i artykułach na blogach inFakt. W przystępny sposób opisuje trudne przypadki, które zna między innymi z prywatnej praktyki.