Ustawa o podatku od towarów i usług określa specjalną procedurę rozliczania VAT zwaną procedurą VAT Marża. Mogą z niej skorzystać między innymi przedsiębiorcy świadczący usługi turystyczne. Jak należy rozliczać VAT od zaliczek w branży turystycznej?

  • Wyrok TSUE C‑422/17 z dnia 19 grudnia 2018 jednoznacznie rozstrzyga spór w zakresie opodatkowania zaliczek w branży turystycznych.
  • Przedsiębiorcy rozliczający podatek VAT w procedurze VAT marża, zgodnie z wyrokiem TSUE mają obowiązek rozliczać VAT w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Rozliczanie VAT od zaliczek w branży turystycznej

Zgodnie z art. 119 ust. 1 podstawą opodatkowania przy wykonywaniu usług turystyki jest kwota marży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Natomiast zgodnie z ust. 2 przytoczonego artykułu, przez marżę, należy rozumieć różnicę między kwotą, którą ma zapłacić klient, a poniesionymi faktycznie kosztami. Przez faktycznie poniesione koszty należy rozumieć, koszty poniesione przez przedsiębiorcę z tytułu nabycia towarów i usług od innych podatników dla bezpośredniej korzyści turysty. Możemy do nich zaliczyć usługi stanowiące składnik świadczonej usługi turystyki np. wszystkie koszty uboczne związane z rezerwacją pobytu, kosztu przejazdu lub dodatkowe udogodnienia.

Precyzyjne określenie podstawy opodatkowania w przypadku procedury VAT marża, stały się przyczyną sporu pomiędzy przedsiębiorcami a urzędami, w przypadku otrzymania zaliczki. Zdaniem urzędów, przedsiębiorca powinien wyliczyć marżę przed otrzymaniem zaliczki. Stosownie do ogólnej zasady wyrażonej w art. 19a ust. 8 ustawy o VAT:

“Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, (…) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty…”

Natomiast zdaniem przedsiębiorców, VAT powinien być obliczany jedynie od marży, wyliczonej z uwzględnieniem “poniesionych faktycznych kosztów. W przypadku usług turystycznych, w momencie otrzymania zaliczki, przedsiębiorca nie ma możliwości określenia faktycznie poniesionych kosztów. Koszty związane z usługą turystyczną zmieniają się praktycznie co chwile i są uzależnione od cen paliwa, danego kursu, obłożenia. Warto też zaznaczyć, że bardzo często usługi wykupuje się z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Dlatego na dzień otrzymania zaliczki nie ma możliwości wykazania faktycznie poniesionych kosztów.

VAT od zaliczek

Wyrok TSUE

Narastający spór w zakresie opodatkowania otrzymanych zaliczek stał się przyczyną wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. TSUE dnia 19 grudnia 2018 roku wydał wyrok, który jednoznacznie zakończył wieloletni spór.

Esencją sporu stały się dwie kwestie:

  1. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanych zaliczek, do usług opodatkowanych w procedurze VAT Marża?
  2. W przypadku uznania, że obowiązek powstaje z chwilą otrzymania zaliczki. Czy zaliczki pomniejsza się o koszty związane z nabyciem usług obcych, faktycznie poniesionych do momentu otrzymania zaliczki?

W wyroku dot. omawianej sprawy C‑422/17  TSUE przychylił się jednak do stanowiska fiskusa. Zdaniem rzecznika szczególna procedura VAT nie odnosi się do obowiązku podatkowego w kontekście otrzymanej zaliczki. Oznacza to, że zaliczki powinny być rozliczane na zasadach ogólnych.  W praktyce biuro turystyczne powinno mieć oszacować wartość marży i rozliczyć podatek VAT od otrzymanej zaliczki. Jeżeli przedsiębiorca otrzymał 1000 zł zaliczki na wczasy o wartości 5000 zł, powinien oszacować marżę na podstawie przewidywanych kosztów np. 2000 zł (40% marży). Podstawą opodatkowania otrzymanej zaliczki będzie więc 40% wartości zaliczki (400 zł).

Jak wskazano w wyroku TSUE:

“Rozwiązanie to pozostaje bez uszczerbku dla faktu, że z chwilą, w której biuro podróży będzie znało ostateczne koszty faktyczne konkretnej podróży, powinny one zostać uwzględnione dla celów określenia VAT zgodnie z art. 308 dyrektywy VAT, w razie potrzeby poprzez korektę deklaracji VAT złożonej w chwili otrzymania zaliczki.”

Przyjęte rozwiązanie, kończy spór w zakresie zaliczek otrzymanych na poczet usług turystycznych. Dodatkowo rozwiązanie spowoduje zwiększenie ilości składanych korekt deklaracji, gdyż dopiero po zrealizowaniu usługi przedsiębiorcy będą znali wartość faktycznie poniesionych kosztów.