Pracodawca zatrudnia narzeczoną w swojej działalności. Jak przedsiębiorca powinien rozliczyć się z narzeczoną, a jak z żoną? Czy rodzaj zawartej umowy ma znaczenie? W tym opracowaniu powiem, jak mogą rozliczyć się narzeczeni a potem małżonkowie, jeśli jedno z nich jest zatrudniającym, a drugie zatrudnianym.

Narzeczona kontra żona

Zacznę od tego, że w odniesieniu do przepisów – narzeczona, to nie rodzina. Rozliczenie przedsiębiorcy z narzeczoną i żoną, będzie zatem wyglądać zupełnie inaczej. Narzeczeni, w przeciwieństwie do małżonków nie mają na przykład prawa do wspólnego rozliczenia.

Umowa

Jeśli chodzi o szczegóły, to zacznę od tego, że w przypadku narzeczonej, a także żony przedsiębiorca może podpisać każdy rodzaj umowy tj.

Charakterystyki poszczególnych umów, a także różnice między nimi omówiłam już wcześniej. Mamy swobodę zawierania umów, ale należy wiedzieć, że rozliczenie ich, czy oskładkowanie będzie różne w zależności od tego, czy będziemy mieć do czynienia z małżonkami, czy narzeczonymi.

Podatek dochodowy

W przypadku narzeczonych mimo pewnej zażyłości, relacji między pracownikiem i pracodawcą rozliczenie (opodatkowania, oksładkowanie) wygląda tak, jak w przypadku osób obcych – nie ma znaczenia czy jest to umowa o pracę, zlecenie, czy B2B. Przedsiębiorca nie ma więc żadnych problemów z rozliczeniem wynagrodzenie narzeczonej w kosztach.

Jeśli chodzi o natomiast o podpisanie umów z żoną, to w przypadku umowy o pracę, zlecenia, czy dzieło koszt wynagrodzenia nie jest kosztem przedsiębiorcy. Zostało to wprost określone w art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIT, który określa, że nie stanowi kosztu przedsiębiorcy wartość własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, a w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki niebędącej osobą prawną – także małżonków i małoletnich dzieci wspólników tej spółki. Mniej rygorystycznie wygląda kwestia składek ZUS, bo one mogą w przypadku umowy o pracę lub zlecenie mogą być uwzględnione w kosztach.

Gdyby była sytuacja taka, że oboje małżonków prowadzi odrębne działalności i jedno z nich wystawia faktury dla drugiego, to nie powinno być problemu z uwzględnieniem takiej faktury w kosztach. Pojawiają się też odmienne stanowiska w tym temacie, ale przeważające się te korzystne dla podatnika.

VAT

Temat VAT pojawia się tylko wówczas, gdy narzeczeni lub małżonkowie prowadzą działalności gospodarcze. Jeśli chodzi o narzeczonych, tak jak już wyżej zaznaczyłam dla celów przepisów, są sobie obcy, czyli rozliczenie odbywa się tak, jak między każdymi innymi przedsiębiorcami.

Ustawa o VAT małżonków prowadzących odrębne działalności gospodarcze, traktuje jak osobnych podatników. Nie ma zatem problemu, aby małżonek wystawił fakturę, a małżonka odliczyła VAT z tej faktury. Potwierdzają to też stanowiska między innymi

  • Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, w interpretacji nr IPTPP4/443-331/13-6/BM z 30 sierpnia 2013 r.
  • Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w piśmie z 24 kwietnia 2012 r., nr IPPP2/443-128/12-2/IG, z 24 września 2012 r.

Należy pamiętać, aby ustalać dla siebie nawzajem ceny rynkowe. Jeśli byłyby one zaniżone np. ze względu na relacje rodzinne to wówczas urząd może określić podstawę opodatkowania zgodnie z wartością rynkową.

ZUS

Jeśli chwilę zatrzymam się przy temacie składek ZUS. W przypadku narzeczonej składki ZUS opłacane są z takiego tytułu, z jakiego została podpisana umowa. To oznacza, że składki będą odprowadzane od umowy zlecenie lub umowy o pracę (przy umowie o dzieło ich nie będzie). Nie można w żadnym przypadku zgłosić narzeczonej, jako osoby współpracującej.

Natomiast jeśli chodzi o żonę, to jeśli zostanie z nią podpisana umowa o pracę lub zlecenie nieodpłatne, to składki będą opłacane jak za osobę współpracującą. W przypadku zlecenia z małżonką składki opłacane są od kwoty zlecenia. Dokładne wyjaśnienia w tym zakresie przedstawiłam tutaj.

Ślub z pracodawcą - jak to rozliczyć

Ślub z pracodawcą – jak to rozliczyć?

W tej części przedstawię kilka przykładów i powiem, jak będzie wyglądać rozliczenie w przypadku narzeczonych i małżonków. Będziemy analizować sytuację pana Karola i pani Kingi.

Przykład 1a – Umowa o pracę między narzeczonymi

  • dla celów podatkowych narzeczeni, to osoby dla siebie obce,
  • wynagrodzenie brutto i składki ZUS (całkowity koszt pracodawcy) płatne za panią Kingę są kosztem w działalności pana Karola,
  • składki za panią Kingę są odprowadzane od kwoty z umowy o pracę.

Przykład 1b – Umowa o pracę między małżonkami

  • wynagrodzenie pani Kingi nie jest kosztem w działalności pana Karola,
  • składki za Panią Kingę są odprowadzane jak za osobę współpracujące,
  • składki opłacane za panią Kingę, są rozliczane w działalności pana Karola na takiej samej zasadzie jak jego samego.

Umowa o pracę

Narzeczeni

Małżonkowie

Czy można wynagrodzenie zaliczyć do kosztów?

tak

nie

Od jakiej podstawy będą płacone składki ZUS?

kwota z umowy o pracę

od podstawy dla dużego ZUS, bo mamy osobę współpracującą

Czy składki można ująć w kosztach?

tak

tak

Przykład 2a – Umowa zlecenie między narzeczonymi

  • dla celów podatkowych narzeczeni, to osoby dla siebie obce,
  • wynagrodzenie brutto i składki ZUS płatne za panią Kingę są kosztem w działalności pana Karola,
  • składki za panią Kingę są odprowadzane od kwoty z umowy zlecenie,

Przykład 2b – Umowa zlecenie między małżonkami

  • wynagrodzenie pani Kingi nie jest kosztem w działalności pana Karola,
  • składki za Panią Kingę są odprowadzane od umowy zlecenie, jeśli jest odpłatna, gdyby nie było określonego wynagrodzenia to wówczas składki są opłacane jak za osobę współpracującą,
  • składki opłacane za panią Kingę, są rozliczane w działalności pana Karola.

Umowa zlecenie

Narzeczeni

Małżonkowie

Czy można wynagrodzenie zaliczyć do kosztów?

tak

nie

Od jakiej podstawy będą płacone składki ZUS?

kwota z umowy zlecenie

odpłatna

nieopłatna

kwota z umowy zlecenie

od podstawy dla dużego ZUS, bo mamy osobę współpracującą

Czy składki można ująć w kosztach?

tak

tak

Przykład 3a – Umowa o dzieło między narzeczonymi

  • dla celów podatkowych narzeczeni, to osoby dla siebie obce,
  • wynagrodzenie brutto pani Kingi są kosztem w działalności pana Karola,

Przykład 3b – Umowa o dzieło między małżonkami

  • wynagrodzenie pani Kingi nie jest kosztem w działalności pana Karola,
  • przy umowie o dzieło nie opłaca się składek ZUS,
  • umowa o dzieło, może być uznana przez ZUS jako współpraca przy prowadzeniu działalności i wówczas będzie obowiązek opłacania składek jak za osobę współpracującą.

Matematyk, który ma ukończone studia w zakresie doradztwa podatkowego, zajmujący się księgowością i kadrami. Obecnie rozwiewa wątpliwości księgowych i przedsiębiorców na szkoleniach, webinarach i artykułach na blogach inFakt. W przystępny sposób opisuje trudne przypadki, które zna między innymi z prywatnej praktyki.