Osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę przysługuje wynagrodzenia. Część tego wynagrodzenia może jednak podlegać potrąceniu. Odwołując się do art. 84 ustawy z dnia 26.06.1974 kodeks pracy należy pamiętać o tym, że pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę.

Ochrona wynagrodzenia za pracę

Kilka zasad

Art. 85 ustawy z dnia 26.06.1974 kodeks pracy wskazuje na to, że wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Ponadto jeśli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym.

Co istotne składniki wynagrodzenia za pracę, przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, wypłaca się z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy.

Pracodawca musi też pamiętać o tym, że na żądanie pracownika, jest obowiązany udostępnić do wglądu dokumenty, na których podstawie zostało obliczone jego wynagrodzenie.

Pracodawca jest obowiązany wypłacać wynagrodzenie w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy. Jeśli pracownik złożyć pracodawcy odpowiednie oświadczenie, to środki mogą być przekazywane na rachunek bankowy.

Wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej, częściowe spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy.

Co więcej obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób niż do rąk pracownika, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie.

Potrącenia

Zgodnie z art. 87 § 1. ustawy z dnia 26.06.1974 kodeks pracy z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – podlegają potrąceniu w podanej kolejności tylko następujące należności:

  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
  • zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
  • kary pieniężne przewidziane w art. 108, czyli sankcje za nieprzestrzeganie przepisów BHP i PPOŻ, ustalonej organizacji i porządku pracy, przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy, nieusprawiedliwione nieobecności w pracy oraz stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.

Co więcej ustawodawca określa limity potrąceń. Mogą one być dokonywane w następujących granicach:

  • w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do wysokości 3/5 wynagrodzenia,
  • w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości 1/2 wynagrodzenia.

Sumarycznie kwota potrąceń za należności w pkt 2 i 3 nie może przekroczyć 1/2 wynagrodzenia, a ogólna wartość zmniejszenia w odniesieniu do zobowiązań z pkt 1, 2,3 nie może przekroczyć 3/5 wynagrodzenia. Kary pieniężne za czynności opisane w pkt 4 potrąca się niezależnie.

Co istotne nagroda z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące pracownikom z tytułu udziału w zysku podlegają egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości.

Z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia – art. 87 § 7. ustawy z dnia 26.06.1974 kodeks pracy

Ponadto potrąceń należności z wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki wynagrodzenia.

Kwota wolna od potrąceń

Art. 87[1] ustawy z dnia 26.06.1974 kodeks pracy określa, że wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

  • minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
  • 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,
  • 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty określone wyżej ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 26.06.1974 kodeks pracy, pracodawca dokonuje potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych bez postępowania egzekucyjnego, z wyjątkiem gdy:

  • świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności alimentacyjnych,
  • wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej.

Potrąceń tych pracodawca dokonuje na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego.

Należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie.

W innych przypadkach wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

  • minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy – przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy,
  • 80% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy – przy potrącaniu innych niż na rzecz pracodawcy należności.

Wyliczenia na 2017 rok

Kwoty wolne od potrąceń uzależnione są od minimalnego wynagrodzenia za pracę, które w 2017 wynosi 2000 zł brutto. Wyliczenia dla pracownika pełnoetatowego zamieszczam w poniższej tabelce.

Sposób wyliczania kwot netto, gdy mamy podaną kwotę brutto opisywałam już wcześniej.

2000 zł brutto – minimalne wynagrodzenie za pracę

KUP – 111,25

KZM – 46,33

KUP – 111,25

KZM – 0

KUP – 139,06

KZM – 46,33

KUP – 139,06

KZM – 0

KUP – 0

KZM – 46,33

KUP – 0

KZM – 0

100 % po odliczeniu składek społecznych, KUP i KZM

1459,48

1413,48

1464,48

1418,48

1439,48

1393,48

90 % po odliczeniu składek społecznych, KUP i KZM

1313,53

1272,13

1318,03

1276,63

1295,17

1254,13

80 % po odliczeniu składek społecznych, KUP i KZM

1167,58

1130,78

1171,58

1134,78

1151,58

1114,78

75 % po odliczeniu składek społecznych, KUP i KZM

1094,61

1060,11

1098,36

1063,86

1079,61

1045,11

KUP – to koszty uzyskania przychodu pracownika, mogą wynosić 111,25 zł, 139,06 zł lub 0 zł

KZM – kwota zmniejszająca podatek, może wynosi 46,33 zł lub 0 zł (więcej informacji w tym temacie tutaj).

Czytaj

Matematyk, który ma ukończone studia w zakresie doradztwa podatkowego, zajmujący się księgowością i kadrami. Obecnie rozwiewa wątpliwości księgowych i przedsiębiorców na szkoleniach, webinarach i artykułach na blogach inFakt. W przystępny sposób opisuje trudne przypadki, które zna między innymi z prywatnej praktyki.