Obowiązek podatkowy w VAT może powstawać w różnych momentach. Z zasady ten obowiązek możemy podzielić na zasady podstawowe oraz zasady szczególne. W niniejszym wpisie zostały opisane zasady podstawowe powstania obowiązku podatkowego w VAT. 

Zgodnie z Ordynacją podatkową, obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenie pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.  Ustawa o VAT w dziale IV reguluje przepisy na temat obowiązku podatkowego. Poprawne określenie obowiązku podatkowego ma bardzo istotne znaczenie. Określenie momentu obowiązku podatkowego, decyduje o tym w jakiej deklaracji wykażemy konkretne zdarzenia.

Obowiązek podatkowy w VAT – zasady podstawowe

Wydanie towaru lub wykonanie usługi

Ogólna zasada powstania obowiązku podatkowego to moment wydania rzeczy lub wykonania usługi. Zasada ta ma zastosowanie, jeśli nie stosujemy jednej z zasad szczególnych. Zasada ta ma najszersze zastosowanie.

Przykład. Podatnicy zawarli umowę na dostawę papieru ksero dnia 1  lutego 2019 r. Dostawa nastąpił 25 lutego 2019 r. Podatnik (dostawca) wystawił fakturę 1 marca 2019 r. Jednak obowiązek podatkowy postawał dnia 25 lutego 2019 r. 

Przez wydanie rzeczy należy rozumieć moment, w którym dostawca przekazuje na nabywcę prawo do rozporządzania rzeczą jak właściciel.

Usługi przyjmowane częściowo

Zgodnie z ustawą VAT, w odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę. Zgodnie z powyższą przesłanką, obowiązek podatkowy powstanie o ile ustalenia pomiędzy podatnikami będzie zawierała odpowiednie zapisy odnośnie rozliczeń. Przykładem, może być np. realizacja wdrożenia systemu komputerowego u nabywcy usługi. Strony mogą ustalić etapy, dla których określone zostaną płatności.

Obowiązek podatkowy w VAT

Czynności, dla których ustanowiono następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń

Czynności, dla których ustanowiono następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, czyli tzw. usługi/dostawy ciągłe. Obowiązek podatkowy powstaje z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia usługi lub dostawy towaru. Jednak powyższa zasada nie ma zastosowania tylko dla usług/dostaw ciągłych ale również dla usług/dostaw powtarzających. Za takie dostawy powtarzające się można uznać np. umowę na comiesięczną dostawę papieru ksero do usługobiorcy.

Przykład. Podatnik świadczący usługi prawnicze zawarł umowę ze Spółką X na rok. W umowie określono terminy rozliczeń miesięczne – na koniec każdego miesiąca. W związku z tym obowiązek podatkowy powstanie na koniec każdego miesiąca.

Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.

Przedpłaty, zaliczki, zadatki oraz raty

Zgodnie z ustawą VAT, jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Powyższy przepis ma zastosowanie nie tylko do otrzymania gotówki ale również przelewu, a także np. potrącenie należności.

Ważne – powyższa zasada nie będzie miała zastosowania do dostawy mediów, jak i usług najmu oraz leasingu.

Przykład. Podatnik wykonuje usługę zgodnie z umową na kwotę 5000 zł, która ma się zakończyć 19.03.2019 r. Podatnik otrzymał zaliczkę od zleceniodawcy na zakup materiałów dnia 28.02.2019 r. Obowiązek podatkowy z tytułu tej umowy postawnie w dwóch terminach. Pierwszy dnia 28.02.2019 r. w odniesieniu do zaliczki 1500 zł, drugi dnia 19.03.2019 r. w odniesieniu do pozostałe kwoty tj. 3500 zł.