Pracodawca często nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji jakie grożą za naruszanie praw pracownika. Nieprzestrzeganie  praw pracownika może stać się wykroczeniem, podlegać karze grzywny lub w określonych sytuacjach może podlegać karze pozbawienia wolności. Sprawdź jakie prawa pracownika są łamane najczęściej.

Kodeks pracy reguluje zarówno prawa i obowiązki każdej ze stron umowy. Pomimo to bardzo często zdarza się, że pracodawca nie przestrzega praw pracowników. Przedsiębiorca łamiący prawa pracownika ponosi odpowiedzialność zarówno gdy działa z winy umyślnej oraz nieumyślnej.

Brak wypłacania pensji

Prawo do wynagrodzenia jest podstawowym prawem pracownika. Pracodawca ma obowiązek wypłacenia go co najmniej raz w miesiącu, w stałym i z góry określonym terminie. Standardowo wynagrodzenie jest wypłacane za wykonaną pracę w terminie do 10 dnia następnego miesiąca. Wyżej wymieniony termin wypłaty wynagrodzenia ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że nie ma znaczenia czy brak wypłaty jest spowodowany trudną sytuacją firmy lub zdarzeniem losowym na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Naruszanie praw pracownika daje możliwość dochodzenia prawa do wynagrodzenia poprzez złożenie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy. Następną możliwością jest złożenie pozwu do sądu pracy lub ma prawo rozwiązać umowę bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym. W przypadku kontroli z PIP, inspektor może nakazać pracodawcy natychmiastowe wypłacenie wynagrodzenia oraz przysługujących świadczeń lub może wszcząć postępowanie w sprawie popełnienia wykroczenia, za które pracodawcy może grozić kara grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł (Art. 282. § 1 Kodeksu Pracy)

Dyskryminacja

Pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać wszelkiej dyskryminacji.. Rozdział  IIa kodeksu pracy, określa szereg zasad równego traktowania w zatrudnieniu. Zgodnie z Art. 183a § 1:

“Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych (…)”

Natomiast zgodnie z Art. 183d :

“Osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów”

Np. W przypadku gdy pracownik otrzymuje niższe wynagrodzenie niż osoba zatrudniona na identycznym stanowisku, może wystąpić do sądu pracy o odszkodowanie z uwagi na naruszanie praw pracownika z zakresu zasady równego traktowania.

Naruszanie praw pracownika przez pracodawcę

Brak udzielenia urlopu

Urlop wypoczynkowy jest kolejnym prawem pracownika który należy mu się bezwzględnie, co oznacza, że pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w roku w którym nabył do niego prawo, w wyjątkowych sytuacjach w terminie do końca 30 września następnego roku. Warto zaznaczyć, że pracodawca który proponuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop łamie prawa pracy pracownika. Ekwiwalent za urlop wypoczynkowy jest dopuszczalny w przypadku brak możliwości skorzystania z urlopu wypoczynkowego a nie jest świadczeniem zastępującym urlop wypoczynkowy.

Nieprzestrzeganie przepisów BHP

Zgodnie z kodeksem pracy pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa oraz higieny warunków pracy. Pracodawca powinien zapewnić wszystkie niezbędne środki ochrony niezbędnych do wykonania określonych czynności wynikających z umowy o pracę. Ważnym elementem są aktualne szkolenia z zakresu BHP, przedsiębiorca który zostanie przyłapany więcej niż raz na niedopełnienie formalności związanych z BHP może liczyć się z dodatkową karą grzywny w wysokości 5 000 zł.

Brak umowy

Bardzo często zdarza się, że pracodawca “unika” podpisania umowy o pracę lub zastępuje stosunek pracy umowami cywilnymi. Nie zdają sobie sprawy z konsekwencji tego działania. W przypadku gdy PIP na podstawie zgłoszenia wykaże, że dany pracownik wykonywał czynności tożsamych z stosunkiem pracy wówczas pracodawca może się liczyć z dużymi kosztami. W pierwszej kolejności będzie musiał odprowadzić wszystkie składki ZUS za cały czas w którym miał zatrudnionego pracownika na “czarno”, kolejnym krokiem będzie odprowadzenie należnych zaliczek na podatek dochodowy, natomiast pracownik będzie mógł liczyć na wypłacenie należnych świadczeń do których miał by prawo  gdyby był pracownikiem zatrudnionym na umowę o pracę (np. prawo do urlopu lub ekwiwalent za urlop w latach wcześniejszych). Pracodawca dodatkowo może podlegać karze grzywny, po zsumowaniu wszystkich wartości może się okazać, że kara za zatrudnianie pracownika na “czarno” przez kilka lat może sięgać nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Na koniec warto zaznaczyć. że pracodawca który łamie prawa pracownik zgodnie z Art. 281, Art. 282, Art. 283 kodeksu pracy, podlega karze grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.

Specjalista ds. podatków zajmujący się tematyką podatku VAT. Wspiera księgowych i przedsiębiorców na szkoleniach, podczas webinarów oraz w publikowanych artykułach na blogach inFakt. Interesuje się kryptowalutami, transakcjami zagranicznymi.