Jakie mogą być konsekwencje niewypłacenia wynagrodzenia pracownikowi? Jakie uprawnienia może w tym zakresie mieć Państwowa Inspekcja Pracy? Na co może liczyć pracownik, który nie otrzymał wynagrodzenia w terminie?

Prawo do wynagrodzenia

Zgodnie z art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26.06.1974 r. kodeks pracy, pracodawca obowiązany jest terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Należy pamiętać, że pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia, ani przenieść tego prawa na inną osobę. Co więcej wypłaty wynagrodzenia za pracę :

  • dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie,
  • płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.

Jeżeli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym. Składniki wynagrodzenia za pracę, przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, wypłaca się z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy. Pracodawca musi pamiętać że, na żądanie pracownika, jest obowiązany udostępnić do wglądu dokumenty, na których podstawie zostało obliczone jego wynagrodzenie.

Wynagrodzenie wypłaca się w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy. Wypłaty dokonuje się w formie pieniężnej. Częściowe spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy. Obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób niż do rąk pracownika, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie.

Konsekwencje niewypłacenia wynagrodzenia pracownikowi

Skutki 

Konsekwencjami niewypłacenia wynagrodzenie w terminie mogą być:

  • odsetki,
  • odszkodowanie dla pracownika,
  • rozwiązanie stosunku pracy,
  • kary za wykroczenia przeciw prawo pracowniczym,
  • zgłoszenie sprawy do PIP

Odsetki

Zgodnie z art. 359 § 1 ustawa z dnia 23.04.1964 r. kodeks cywilny odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

Oznacza to, że pracownik któremu niewypłacono wynagrodzenie w terminie ma prawo wystąpienia z roszczeniem wypłaty odsetek za czas opóźnienia. Ma być to forma rekompensaty dla pracownika. Odsetki nalicza się od kwoty wynagrodzenia brutto i nie stosuje się przy ich wyliczaniu zasady zaokrąglania do pełnych złotych. Należy pamiętać, że kwestie te nie zostały uregulowane w kodeksie pracy i pracodawca nie ma bezwzględnego obowiązku wypłaty odsetek od zaległego wynagrodzenia. Jeśli natomiast zostaną wypłacone, to nie podlegają one opodatkowaniu ani oskładkowaniu.

Odszkodowanie

W związku z tym, że pracownik nie otrzymał wynagrodzenia w terminie, może ponieść określone szkody związane z jego zobowiązaniami terminowymi, takimi jak np. kredyty bankowe, których nieuregulowanie w odpowiednim czasie może doprowadzić do naliczenia dodatkowych opłat. W takiej sytuacji, pracownik ma prawo dochodzić od pracodawcy naprawienia szkody w pełnej wysokości, żądając odszkodowania.

Jeśli pracownik i pracodawcą nie dojdą do porozumie w zakresie wypłaty odszkodowania, sprawę rozstrzyga właściwy sąd pracy. Pracownik w składanym do sądu pozwie musi określić wartość powstałej szkody oraz związek przyczynowo skutkowy pomiędzy nieterminową wypłatą, a poniesioną szkodą.

Rozwiązanie stosunku pracy

Odnosząc się do art. 55 § 11 ustawy z dnia 26.06.1974 r. kodeks pracy należy wskazać, że pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika – jednym z takich obowiązków jest brak wypłaty wynagrodzenia. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia.

Kary za wykroczenia przeciw prawo pracowniczym

Naruszenie tego obowiązku jest wykroczeniem przeciw prawo pracowniczym i zgodnie z art. 282 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26.06.1974 r. kodeks pracy podlega karze grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.

Zgłoszenie sprawy do PIP

Zgodnie z art. 11 pkt. 7 ustawy z dnia 13.04.2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Należy wskazać, iż inspektor pracy może nakazać pracodawcy wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę pod warunkiem, iż wypłata tego świadczenia oraz jego wysokość jest oczywista i bezsporna. Natomiast w przypadku gdy wypłata wynagrodzenia nie jest jednoznaczna, wówczas właściwym do rozstrzygnięcia tej kwestii jest Sąd Pracy.

Organem właściwym do przeprowadzania czynności nadzorczo – kontrolnych do którego można składać skargi na pracodawcę jest właściwy miejscowo Okręgowy Inspektor Pracy. 

Czytaj

Matematyk, który ma ukończone studia w zakresie doradztwa podatkowego, zajmujący się księgowością i kadrami. Obecnie rozwiewa wątpliwości księgowych i przedsiębiorców na szkoleniach, webinarach i artykułach na blogach inFakt. W przystępny sposób opisuje trudne przypadki, które zna między innymi z prywatnej praktyki.