ZUS, Zakład ubezpieczeń społecznych

 

Zasadniczo osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega:

- ubezpieczeniom społecznym:

• emerytalnemu – obowiązkowo;
• rentowym – obowiązkowo;
• wypadkowemu – obowiązkowo;
• chorobowemu – dobrowolnie.

 

- ubezpieczeniu zdrowotnemu (w Narodowym Funduszu Zdrowia) - obowiązkowo.

Jednak w zakresie podlegania ubezpieczeniom, a także w zakresie rozliczania i opłacania składek na poszczególne ubezpieczenia, istnieją różne wyjątki - np. dla osób posiadających inny tytuł do ubezpieczeń (w tym podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników), dla osób posiadających prawo do emerytury lub renty, dla osób niepełnosprawnych. O tym, gdzie poszukiwać szczegółowych informacji o obowiązujących w danym okresie zasadach podlegania ubezpieczeniom, a także rozliczania, finansowania i opłacania składek w określonym przypadku najlepiej zasięgnąć opinii w oddziale ZUS-u.

W zależności zatem od sytuacji dana osoba z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej może w ogóle nie podlegać ubezpieczeniom społecznym i/lub ubezpieczeniu zdrowotnemu, albo może podlegać:

• ubezpieczeniom społecznym
• emerytalnemu i rentowym - obowiązkowo lub dobrowolnie,
• wypadkowemu - obowiązkowo (jeżeli obowiązkowo lub dobrowol nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym),
• chorobowemu - dobrowolnie (jeżeli obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym),
• ubezpieczeniu zdrowotnemu - obowiązkowo.

 

W większości przypadków fakt podjęcia prowadzenia pozarolnicze działalności gospodarczej rodzi określone obowiązki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), np. zgłoszenie płatnika składek zgłoszeni do ubezpieczeń, którym dana osoba podlega rozliczanie i opłacani składek, do poboru których zobowiązany jest ZUS. O obowiązkach tyci piszemy poniżej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Obowiązki zgłoszeniowe:

W ciągu 7 dni od rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej należy zgłosić w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych siebie jako płatnika składek oraz siebie do odpowiednich ubezpieczeń (tj. jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą podlegającą z tego tytułu określonym ubezpieczeniom).

Ponadto należy pamiętać o obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, spełniających w tym zakresie warunki określone ustawą z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Członka rodzin ubezpieczonego zgłasza się do ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 7 dni od dnia powstania jego uprawnień do tego ubezpieczenia (z tytułu zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonego przez danego płatnika składek).

Uwaga!

Za członka rodziny - dla celów ubezpieczenia zdrowotnego - uważa się: (punktu widzenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ZUS)

• dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku,
• małżonka,
• wstępnych (tj. rodziców, dziadków itp.) pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

 

Zgłoszenie płatnika składek ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych)

Zgłoszenia płatnika składek dokonuje się na formularzu ZUS ZFA - zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek - osoby fizycznej. Do dokumentu tego należy dołączyć kopię decyzji urzędu skarbowego o nadaniu Numeru Identyfikacji Podatkowej (NIP) oraz kopię zaświadczenia urzędu statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON.

W zgłoszeniu płatnika składek (ZUS ZFA), w bloku II "Dane identyfikacyjne płatnika składek", należy podać następujące dane:

• NIP (zgodny z załączoną kopią decyzji urzędu skarbowego),
• aktualny numer REGON (zgodny z załączoną kopią zaświadczenia urzędu statystycznego),
• nazwisko, imię pierwsze i datę urodzenia, a w przypadku zamiaru przekazywania dokumentów ubezpieczeniowych do ZUS w formie elektronicznej (poprzez teletransmisję danych), także:
• nazwę skróconą płatnika.

Jeżeli płatnik składek (do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) oprócz rachunku bankowego podanego w dokumencie ZUS ZFA posiada inne rachunki bankowe, powinien sporządzić i przekazać do ZUS odpowiednią informację na formularzu ZUS ZBA (informacja o numerach rachunków bankowych płatnika składek).

Jeśli adres (adresy) prowadzenia działalności gospodarczej jest inny niż adres siedziby płatnika składek podany w dokumencie ZUS ZFA, płatnik składek powinien sporządzić i przekazać do ZUS odpowiednią informację na formularzu ZUS ZAA (adresy prowadzenia działalności gospodarczej przez płatnika składek).

Zgłoszenie do ubezpieczeń:

Zgłoszenia do ubezpieczeń dokonuje się:

• na formularzu ZUS ZUA - zgłoszenie do ubezpieczeń/zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej - jeżeli osoba podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu lub tylko ubezpieczeniom społecznym,
• na formularzu ZUS ZZA - zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego zgłoszenie zmiany danych - jeżeli osoba podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny ubezpieczonego dokonuje się na formularzach:

• ZUS ZCZA - zgłoszenie danych o członkach rodziny, których adres zamieszkania jest zgodny z adresem zamieszkania ubezpieczonego, dla celów ubezpieczenia zdrowotnego, lub
• ZUS ZCNA - zgłoszenie danych o członkach rodziny, których adres zamieszkania nie jest zgodny z adresem zamieszkania ubezpieczonego, dla celów ubezpieczenia zdrowotnego.

 

Obowiązki rozliczeniowe i płatnicze wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych:

Po dokonaniu zgłoszenia płatnika składek i zgłoszenia do ubezpieczeń (ubezpieczenia) należy pamiętać o obowiązku rozliczania i opłacania składek za każdy miesiąc, w którym dana osoba chociaż jeden dzień podlegała ubezpieczeniom - w terminie do 10 dnia następnego miesiąca.

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą jednoosobowo, a więc opłacająca składki wyłącznie na własne ubezpieczenia, rozliczając składki sporządzając i przekazując do ZUS tylko deklarację rozliczeniowej ZUS DRA - z wypełnionym m.in. blokiem XI "Deklaracja dochodu". Osoba ta nie sporządza i nie przekazuje do ZUS imiennych raportów miesięcznych: ZUS RCA lub ZUS RZA oraz ZUS RSA.

W deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, w bloku I "Dane organizacyjne" w polu 01 "Termin przysyłania deklaracji i raportów", należy podać termin "2" (do 10 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni).

 

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą:

• na ubezpieczenie emerytalne - 19,52% podstawy wymiaru,
• na ubezpieczenia rentowe - 13,00% podstawy wymiaru,
• na ubezpieczenie chorobowe - 2,45% podstawy wymiaru,
• na ubezpieczenie wypadkowe - począwszy od 1 stycznia 2003 r. stopy procentowa składki jest zróżnicowana, zgodnie z ustawą z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków pracy i chorób zawodowych oraz odpowiednimi aktami wykonawczym do tej ustawy.

Uwaga!

Zasady ustalania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe są omówione w poradniku dla płatników składek wydanych przez ZUS sklpt. "Ustalanie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe", dostępnym na stronach internetowych ZUS oraz w formie broszury w terenowych jednostkach organizacyjnych ZUS.

W przypadku płatników składek zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych (obliczonych według zasad przedstawionych w wyżej wymienionym poradniku), składka na to ubezpieczenie od 1 kwietnia 2006 r. wynosi 1,80% podstawy jej wymiaru.

Inni użytkownicy szukali na tej stronie: ZUS, Zakład Ubezpieczeń społecznych, ZUSu, deklaracje zus, składki zus, zus emerytury, druki ZUS.