Podatek VAT

Podatek od towarów i usług nazywany jest w skrócie podatkiem VAT (VAT czyli: Value Added Tax

podatek od wartości dodanej). Jest to podatek pośredni, który obciąża w ostatecznym rachunku konsumenta finalnego. Zatem podatek ten powinien być neutralny dla wszystkich przedsiębiorców. Jest on jest wliczony w cenę sprzedawanego towaru lub wykonywanej usługi przez sprzedawcę/wykonawcę opodatkowanego podatkiem VAT. Jest on zatem płacony przez przedsiębiorcę od uzyskanego przez niego obrotu (czyli od dokonanej przez niego sprzedaży). Podatek od towarów i usług wprowadzony został w naszym kraju ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Od pewnego czasu regulują go nowe przepisy. 1 maja 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 11 marca o podatku od towarów i usług. Powyższa zmiana była konieczna w związku z wejściem Polski w struktury Unii Europejskiej. Zasadniczą i podstawową stawką podatku VAT w naszym kraju jest stawka wynosząca 22 %. Niekiedy jednak stawka ta przyjmuje niższą wartość. W związku z wykonywaniem niektórych czynności może ona wynosić 7%, 3%, 0%, lub może to także być tzw. sprzedaż zwolniona. Nowa ustawa ustanowiła podatnikami VAT:

osoby prawne,
jednostki organizacyjne, które nie posiadają osobowości prawnej,
osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą,
osoby dokonujące wewnątrzwspólnotowej dostawy w zakresie nowych środków transportu.
Podatnikami podatku VAT stały się także zarówno osoby prawne, osoby fizyczne jak też jednostki organizacyjne, które nie posiadają osobowości prawnej:
na które nałożony został obowiązek uiszczenia cła,
które uprawnione są do korzystania z procedury celnej, która obejmuje uszlachetnianie czynne, odprawę czasową oraz przetwarzanie pod kontrolą celną,
które dokonują wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
które stały się usługobiorcami usług lub też nabywcami towarów od podmiotów, które nie posiadają swojej siedziby na terytorium naszego kraju. Nie są VAT'owcami osoby, które uzyskują przychody między innymi z:
umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy agencyjnej, umowy o dzieło, która zawarta została z własnym pracodawcą;
tytułu osobistego wykonywania usług, które następuje na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, a które wykonywane są na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą,
tytułu wykonywania usług w charakterze twórców i artystów wykonawców (przepisy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), którzy wynagradzani są w formie honorariów, z przekazaniem praw autorskich.

Początkujący przedsiębiorca może dokonać wyboru, czy chce być podatnikiem VAT czy nie. Nie ma w tym przypadku obowiązku przestrzegania określonych limitów (dopiero w momencie, gdy prowadzona jest już działalność i przychody ze sprzedaży przekroczą 100 000 zł, na przedsiębiorcę automatycznie zostaje nałożony ten obowiązek). By zostać VAT’owcem, podatnik musi jeszcze przed wykonaniem pierwszej czynności związanej ze sprzedażą, złożyć we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne o nazwie VAT-R. Natomiast podatnik zwolniony z VAT podmiotowo, z związku z niską wartością sprzedaży lub wykonywaniem wyłącznie czynności zwolnionych, może zarejestrować się do VAT (ale nie musi). W przypadku przedsiębiorców, którzy zamierzają prowadzić działalność pomiędzy państwami członkowskimi, należącymi do Unii Europejskiej, muszą oni także dokonać odpowiedniego zgłoszenia w urzędzie skarbowym. Do tego celu służy druk VAT-R/UE. Osoba fizyczna musi dokonać rejestracji zawsze na swoje nazwisko. Ponadto musi podać swój adres zamieszkania. Natomiast podmiot, który nie jest osobą fizyczną musi zarejestrować się zgodnie z nazwą oraz siedzibą prowadzonej przez siebie działalności. Od momentu złożenia deklaracji VAT-R podatnik uzyskuje prawo do odliczania VAT’u, który naliczony zostaje z racji otrzymywanych przez niego faktur zakupu. Oznacza to w praktyce, iż przedsiębiorca będący podatnikiem VAT może dokonywać tańszych zakupów, bowiem należy mu się zwrot podatku VAT z tytułu poniesionych na działalność firmy wydatków. Należy jednak pamiętać, iż odliczeń takich nie mogą dokonać podatnicy, którzy wykonują działalność zwolnioną z podatku VAT. Ogólna zasada mówi, iż obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje:

w momencie wydania towaru,
w momencie wykonania usługi,
w momencie wystawienia faktury (jeśli żądanie zgłosiła osoba nie będąca podatnikiem),
w ciągu 7 dni od daty wydania towaru lub wykonania usługi (jeśli faktura wystawiona została w ciągu 7 dniu od wydania towaru/wykonania usługi). Jeżeli natomiast wydanie towaru nastąpi do rąk osoby trzeciej, która wskazana zostanie przez nabywcę, to obowiązek powstanie w momencie wydania towaru tej osobie.

Każdy podatnik VAT ma określone obowiązki. Należą do nich przede wszystkim:

prowadzenie ewidencji sprzedaży i zakupów, która zawierać powinna wszystkie dane, jakie niezbędne będą w momencie sporządzania deklaracji podatkowej w prawidłowy sposób,
wystawianie faktur VAT oraz składanie deklaracji podatkowych,
terminowe wpłacaniu podatku,
ewidencja sprzedaży przy użyciu kasy fiskalnej.

Zwolnienia z podatku VAT możemy podzielić na przedmiotowe i podmiotowe. Zwolnienia przedmiotowe zależą od rodzaju sprzedawanych towarów czy usług. Natomiast zwolnienie podmiotowe dotyczy podmiotów, które między innymi ze względu na limit obrotowy uzyskują prawo do takiego zwolnienia. Zwolnienie przedmiotowe można podzielić zasadniczo na 3 grupy: czynności, które wykonywane są w interesie publicznym (m. in. usługi pocztowe, ochrona zdrowia itp.), konkretne rodzaje działalności gospodarczej, takie jak na przykład: usługi zarządzania, drukowane materiały reklamowe, import niektórych towarów. Z dniem 1 stycznia 2010 r. zmianie uległy kwoty obrotu, które sprawiają, iż przedsiębiorcy nabywają uprawnień do korzystania ze zwolnienia podmiotowego od podatku VAT. W związku z ustawą z dnia 2 grudnia 2009 roku, dotyczącej zmiany ustawy o podatku od towarów i usług, podwyższeniu uległy limity obrotu, które uprawniają do korzystania ze zwolnienia podmiotowego w latach następnych. Do ostatniego dnia 2009 roku kwota ta wynosiła 50.000 zł. Z dniem 1 stycznia br. kwota limitu obrotu to 100.000 zł. W roku kolejnym, czyli 2011, prognozuje się, że kwota tą będzie wynosiła 150.000 zł. Zgodnie z przepisami przejściowymi wynikającymi z tej nowelizacji, przedsiębiorcy którzy przekroczyli stary limit, ale nie przekroczyli nowego, mogą korzystać w kolejnym roku ze zwolnienia podmiotowego. Zwolnień podmiotowych (podobnie jak to miało miejsce w latach ubiegłych), nie można stosować do:

importu towarów i usług,
wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
dostawy towarów, w sytuacji, kiedy podatnik jest ich nabywcą,
podatników dokonujących dostaw m.in. wyrobów z metali szlachetnych lub nowych środków transportu,
podatników świadczących usługi prawnicze, jubilerskie, doradcze,
podatników, którzy nie mają miejsca zamieszkania bądź swojej siedziby na terenie naszego kraju.