Przedsiębiorca prowadząc działalność gospodarczą musi płacić podatek od dochodu a podatnik VAT czynny również podatek VAT. W przypadku gdy tego nie uczyni w terminie, powstanie zaległość podatkowa. Wówczas konieczne będzie zapłacenie ustawowych odsetek z tytułu zalegania z płatnością.

Co to jest zaległość podatkowa?

Zgodnie z ordynacją podatkową zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym również zaliczkę, która została wyliczona w drodze oszacowania lub ratę podatku. Zagadnienie zaległości podatkowej stosuje się również do należności z tytułu podatków, zaliczek na podatki oraz rat podatków niewpłaconych w terminie płatności przez płatnika lub inkasenta.

Ponadto, ustawodawca wprowadził następujące przypadki należności, które są traktowane na równi z zaległością podatkową:

1. Wynikająca z deklaracji nadpłata podatku, w przypadku gdy została naliczona nieprawidłowo i w rzeczywistości nie przysługuje podatnikowi lub jest wyższa niż w faktycznie przysługuje podatnikowi a organ podatkowy dokonał jej zwrotu (lub zaliczył na poczet zaległości podatkowych lub bieżących bądź przyszłych zobowiązań podatkowych);

2. Należność jaką otrzymał podatnik od organu podatkowego z tytułu zwrotu podatku, którą otrzymał nienależnie lub w wysokości wyższej niż mu przysługiwała w rzeczywistości (lub należność została zaliczona na poczet zaległości podatkowej albo bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych). Natomiast nie powstaje zaległość podatkowa, w przypadku gdy podatnik udowodni, że niezgodność nie wystąpiła z jego winy lub gdy złożona deklaracja, na podstawie której powstała należność zawierała błędy. Przypadek powstania zaległości podatkowej z tytułu nieprawidłowego zwrotu podatku ma również zastosowanie również wobec: byłego wspólnika spółki niemającej osobowości prawnej, w zakresie zwrotu podatku dokonanego po rozwiązaniu spółki, osoby fizycznej, która zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej w zakresie zwrotu podatku po zakończeniu działalności gospodarczej

3. Należności, które otrzymali płatnicy i inkasenci, które w rzeczywistości im nie przysługiwały lub przysługiwały w niższej wysokości;

4. oprocentowanie, które otrzymał podatnik z tytułu nienależnej nadpłaty lub zwrotu podatku, które zostało zwrócone podatnikowi lub zaliczone na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych.

Co to są odsetki za zwłokę?

Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. Dotyczy to również należności, które są traktowane na równi z zaległością podatkową oraz do nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, w części przekraczającej wysokość podatku należnego za rok podatkowy. Ustawodawca wprowadził ustawą pewne wyjątki, w przypadku których przedsiębiorca nie płaci odsetek ustawowych od zaległości.

Odsetek między innymi nie płaci się jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty dodatkowej pobieranej przez "Pocztę Polską" lub „Pocztę Polską Spółkę Akcyjną” za polecenie przesyłki listowej.

Odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe. Odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego.

Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.

Ustawodawca wprowadził następujące zasady ustalania wysokości stopy odsetek za zwłokę: 1. Stawka podstawowa odsetek za zwłokę jest uzależniona od stopy kredytu lombardowego jaki banki mogą zaciągać w banku centralnym (tj. 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego). Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawkę podstawową odsetek za zwłokę.

2. W określonych przypadkach podatnicy mogą zastosować obniżoną stawkę odsetek za zwłokę. Stawkę tę można zastosować gdy podatnik złoży do urzędu skarbowego korektę deklaracji wraz z podaniem przyczyny złożenia korekty oraz w ciągu 7 dni od złożenia korekty zapłaci zaległość podatkową. Wówczas ma prawo zastosować stawkę w wysokości 75% stawki podstawowej. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawkę obniżoną odsetek za zwłokę. Jednakże obniżonej stawki odsetek za zwłokę nie stosuje się jeżeli korekta deklaracji została złożona przez podatnika po doręczeniu mu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej przez urząd skarbowy, a w przypadkach, gdy nie stosuje się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej oraz w przypadku deklaracji dokonanej w wyniku czynności sprawdzających.

3. W momencie naliczania odsetek należy dokonać zaokrąglenia stawki odsetek za zwłokę do dwóch miejsc po przecinku (np. 12,30%).

W jaki sposób naliczyć odsetki za zwłokę?

Szczegółowe zasady naliczania przez podatnika odsetek za zwłokę zostały uregulowane w „Rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach”. Zgodnie z nim odsetki za zwłokę są naliczane wg. Wzoru:

                   Kz x L x O
                    ------------ = On = Opz
                         365

gdzie poszczególne symbole i liczby oznaczają:

Kz -   kwotę zaległości,
L -    liczbę dni zwłoki,
O -    stawkę odsetek za zwłokę w stosunku rocznym,
365 -  liczbę dni w roku,
On -   kwotę odsetek,
Opz -  kwotę odsetek po zaokrągleniu.

W przypadku zaległości podatkowej istniejącej w okresach, w których obowiązywały różne stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, odsetki są naliczane, według wzoru odrębnie za każdy z tych okresów. Zaokrągleniu podlega suma odsetek za poszczególne okresy.

Do wyliczania odsetek za zaległość podatkową niezwykle przydatne są kalkulatory odsetek podatkowych, dzięki którym w bardzo szybki sposób możemy wyliczyć odsetki za zaległości publiczno-prawne. W przypadku trudności z prawidłowym wyliczeniem odsetek możemy skorzystać również z pomocy dostępnej na portalach dla księgowych. Jednym z takich miejsc jest platforma inFakt, na której po założeniu konta i zalogowaniu się możemy skorzystać z porady specjalistów oraz uzyskać wsparcie od innych użytkowników portalu.

1. Ordynacja podatkowa z dnia 29.08.1997 (Dz.U. z 2005 nr 8 poz. 60);

2. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz.U. z 2011 r. Nr 40 poz. 204);

3. Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych M.P. 2011 nr 50 poz. 557