Własne przedsiębiorstwo zakłada się w określonym celu, aby generowało ono dużo większe zyski niż te, które przysługiwałyby nam w ramach zatrudnienia na umowę o pracę. Zatem głównym zadaniem naszego przedsiębiorstwa jest uzyskiwanie jak najwyższych przychodów.

Czym jest jednak sam przychód? Otóż przychodem jest uzyskany lub też należny wpływ wartości, czyli korzyści materialnych, do których dochodzi w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, w tym także działalności wykonywanej osobiście. W większości przypadków można powiedzieć, iż przychód stanowi łączną wartość sprzedaży dóbr oraz towarów i usług netto w danym okresie.

Mówimy tutaj o wartościach netto, ponieważ nie uwzględnia się w tych wartościach podatku VAT. Natomiast okresem, który bierze się pod uwagę, może być dzień lub miesiąc, chociaż w zasadzie przychód oblicza się w ujęciu rocznym, więc pod uwagę brać będziemy przede wszystkim rok obrachunkowy.

Bardzo często termin, jakim jest przychód, używany bywa zamiennie z określeniami takimi jak dochód, zysk czy utarg.

Terminy te mają ze sobą wiele wspólnego, ale nie oznaczają tego samego. Dlatego też należy dokonać rozdzielenia pomiędzy nimi. W tym przypadku należy pamiętać, iż przychód przedsiębiorstwa nie stanowi odzwierciedlenia jego faktycznej sytuacji finansowej.

Zasadniczo możemy powiedzieć, iż przychody to:

• przypływ aktywów (lub jakieś zwiększenie aktywów danego przedsiębiorstwa),
• zmniejszenie zobowiązań danego przedsiębiorstwa, lub
• kombinacja powyższych.

Musi jednak zostać spełniony warunek, iż przychody te muszą wynikać z wykonywania czynności, które stanowią podstawę prowadzenia działalności danego przedsiębiorstwa, a więc pochodzić z dostarczania lub produkcji dóbr, czy też ze świadczenia określonych usług itp.

Prawo podatkowe, a także zasady rachunkowości, wyróżniają następujące rodzaje przychodów:

• pochodzące ze sprzedaży,
• finansowe,
• operacyjne.

Przychodem z prowadzonej działalności gospodarczej są oczywiście kwoty, które przedsiębiorca otrzymuje z tytułu sprzedaży (czy też wykonania danej usługi). Kwoty te jednak muszą zostać pomniejszone o:

• wartość towarów zwróconych,
• rabaty i upusty,
• należny podatek VAT (w przypadku podatników VAT).

Przychody finansowe to szczególny rodzaj przychodów przedsiębiorstwa, które pochodzą z wykonywanych przez daną jednostkę operacji finansowych. Do przychodów tych należą przede wszystkim:

• przychody pochodzące ze sprzedaży papierów wartościowych,
• przychody pochodzące z dywidend,
• odsetki, które przedsiębiorstwo uzyskuje z tytułu lokat bankowych, udzielonych przez siebie pożyczek, weksli obcych, papierów dłużnych czy przeterminowanych należności, tzw. dodatnie różnice kursowe.

Należy pamiętać, iż przychodem w żadnym bądź razie nie mogą być określane kredyty ani wkłady własne, które wniesione zostały przez akcjonariuszy itp.

Za przychód przedsiębiorcy uważa się także inne składniki. Należą do nich między innymi:

• przychody ze sprzedaży składników majątku, należących do podatnika (środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, itp.),
• dotacje, subwencje oraz dopłaty, a także inne nieodpłatne świadczenia, które zostały przez przedsiębiorcę otrzymane (na pokrycie kosztów lub jako zwrot wydatków). Wyjątek stanowią te przychody, które związane są z otrzymanymi, zakupionymi lub też wytworzonymi we własnym zakresie środkami trwałymi oraz wartościami niematerialnymi i prawnymi, bowiem od nich przysługuje możliwość dokonania odpisów amortyzacyjnych,
• różnice kursowe,
• otrzymane kary umowne,
• odsetki, które pochodzą ze środków zgromadzonych na firmowych rachunkach,
• wartości umorzonych oraz przedawnionych zobowiązań. Wyjątek stanowią jedynie umorzone pożyczki z Funduszu Pracy,
• wartości zwróconych wierzytelności, które zostały odpisane jako nieściągalne, lub tych wynikających z umowy leasingu,
• wartości świadczeń, które otrzymane zostały w naturze oraz innych nieodpłatnych świadczeń,
• wynagrodzenia, które zostały otrzymane za obsługę pracowniczego programu emerytalnego uczestnika,
• wynagrodzenia pochodzące z tytułu terminowego wpłacania podatków,
• przychody dotyczące składników majątku związanych z działalnością gospodarczą, które pochodzą z:
• najmu,
• podnajmu,
• dzierżawy,
• poddzierżawy,
• innych umów o podobnym charakterze,
• odszkodowania, które otrzymane zostały w związku ze szkodami dotyczącymi składników majątku, które związane są z prowadzoną działalnością gospodarczą,
• podatek VAT, który nie podlega odliczeniu w związku z korektą podatku odliczonego, który dotyczył środków trwałych przy działalności mieszanej,
• podatek VAT, który nie został uwzględniony w początkowej wartości środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które podlegają amortyzacji o ile podatnik utraci prawo do rozliczania podatku VAT.

Nie zalicza się natomiast do przychodów pochodzących z pozarolniczej działalności między innymi następujących elementów:

• wpłat i należności, które zarachowane zostały na poczet dostaw towarów lub usług, które zostaną wykonane w terminie późniejszym,
• pożyczek i kredytów,
• kwot naliczonych odsetek od należności, ale jeszcze nie otrzymanych,
• zwracanych, umarzanych lub też zaniechanych podatków i opłat, oraz innych wydatków, których nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów,
• zwolnionych od wpłat należności z tytułu podatku VAT,
• zwróconego podatku VAT naliczonego a także podatku akcyzowego.

Moment powstania przychodu

Odpowiednie określenie momentu powstania przychodu jest dość trudne i często zdarza się, że temat ten budzi wiele kontrowersji. Przychodem z działalności gospodarczej określa się przychód należny. Zatem bardzo ważne stało się ustalenie momentu, w którym to przychód, którego przedsiębiorstwo faktycznie jeszcze nie otrzymało, staje się przychodem należnym.

Przepisy w tym zakresie twierdzą, iż datą powstania przychodu z działalności gospodarczej jest dzień wystawienia faktury (lub rachunku). Jak to jednak zwykle bywa są pewne wyjątki od reguły. Przychód powstaje zatem nie później niż ostatniego dnia miesiąca, w którym:

• dokonano wydania rzeczy,
• zbyto prawo majątkowe,
• wykonano usługę w całości lub częściowo (chyba że cała usługa wykonywana będzie lub rozliczana w innych okresach),
• otrzymano zapłatę za wykonanie świadczenia.

W przypadku uzyskiwania przychodów z tytułu umów najmu, dzierżawy, leasingu itp., które dotyczą składników majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą momentem powstania przychodu określa się dzień, w którym należności te stały się wymagalne. Można zatem powiedzieć, iż jest to po prostu ostatni dzień, w którym zapłata określona w umowie powinna nastąpić.

Dla usług ciągłych, czyli takich jak na przykład:

• dostawa energii elektrycznej,
• dostawa energii cieplnej,
• dostawa gazu przewodowego,
• świadczenie usług telekomunikacyjnych,
• świadczenie usług radiokomunikacyjnych,
• świadczenie usług rozprowadzania wody,
• gospodarka ściekami,
• wywóz i unieszkodliwiania odpadów,

datą powstania przychodu należnego jest termin płatności, który wynika z faktury.

W przypadku płatników VAT moment ustalenia przychodu wygląda nieco inaczej. Jest nim dzień wystawienia faktury lub dzień, w którym powinna zostać ona wystawiona, o ile przedsiębiorca spełnia następujące warunki:

• jest podatnikiem podatku VAT i nie korzysta ze zwolnienia z tego podatku,
• prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów,
• prowadzi ewidencję przychodów w dacie wystawienia faktury (jak wskazują na to odrębne przepisy).